بدرجاتها ، و ملايكهء عالم جبروت ، بصفوفها ، را مشاهده نمود كان ، عليه السلام ، يسمع صريف أقلامهم . و بعد از عبور از منازل نوريه و بلوغ به مقام « قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى » و استيفاى درجات اكمليت ، ثم مع نزلة يسيرة لقبول الحقائق النازلة من غيب الوجود و شهود آن چه كه بر كتاب استعداد او در أزل نقش بسته بودند بدون تجافى از مقام غيب مغيب وجود خود و شهود تفصيلى كينونت و مقام جمع الجمع قرآنى خويش و نزول به ساحت ملكوت و ورود به منزل دنيوى ، در صحيفهء وجود خود مشاهده مىكند مراتب و درجات وحى را . به عبارت اوضح ، حقيقت وحى بعد از مرور به مقامات جمعى احدى احمدى ، بر فص نفس شريف آن حضرت منطبع مىگردد ، و صورت جبروت بر حسّ باطن وى متمثل مىشود و نيز صورتى از آن بر حسّ ظاهر آن حقيقة الحقائق منكشف مىگردد . و در اين مقام است كه ملك حامل وحى ، كه از باطن و مقام غيب او استمداد مىنمايد ، به صورت محسوس ظاهر مىگردد و آن ملك را كه هيكل جبروتى او مشهود آن حضرت بود به صورت محسوس مىبيند و آن ملك بدون تجافى از مقام جبروتى خود ، متنزل در مرتبهء حس ، و يا متمثل به صورتى مناسب با شهود حسّى ، بر آن حضرت حقايق غيبى را القا مىنمايد . و آن جناب كلام ملك را به مشيّت حق مىشنود ، و يا به صورت قدرى در لوح ، كه حامل آن ملك وحى است ، مشاهده مىنمايد . به تقريرى اشمخ ، سرّ توحيد در جميع مراتب وجودى ختم نبوت ظاهر مىشود ، و حجاب از عين قلب و حسّ او مرتفع مىگردد .
نفس نبويه در مقام خلق ، يعنى بعد از تنزل از مقامات حاصل از ولوج در واحديت و احديت ، از جهت عقلانى و روح عقلى معارف را از ملك مقرب حامل وحى تلقى نموده ، و به بصر و سمع عقلى كلام حق را مىبيند و مىشنود . و از آن جا كه اين نفس شريف جامع جميع حضرات است - از حضرت احديت و واحديت و حضرت جبروت و عالم مثال ، كه سومين منزل از منازل غيب وجود است ، و عالم حس ، كه حضرت شهود نام دارد - ملك وحى را بعد ما كان معقولا و عقلا ، و غبّ ما كان متمثلا و متنزلا فى عالم المثال و الحس ، به صورت محسوس متمثل مىبيند .
و ثم ينحدر إلى حسّه الظاهر و يسمع أصواتا منظومة و حروفا مسموعة . كسانى كه افق ولايت آنها نزديك به روح كلى و قلب بالغ به مقام روح و سرّ است و اتحاد معنوى

مقدمة الآشتياني 77