المتعرضين لكشف معضلاته .
مطالب آقا ميرزا هاشم اشكورى را نگارنده در آخر رسالهء نصوص صدر الدين قونوى نقل و با مطالب تحقيقى ديگر از آن حكيم و عارف زمانه منتشر كرده‌ام . [35] تنبيه دو بحث بسيار دقيق و مشكل ، كه از اصعب مسائل حكميه و عرفانيه محسوب مىشود ، در كتاب حاضر ، مصباح الهداية ، عنوان شده است . مصنف عظيم ، أعلى الله ذكره ، در باب مطالبى كه ربط تام با اصل مسئلهء نبوت و ولايت نداشته به تفصيل نپرداخته و به اشاره اكتفا فرموده‌اند .
يكى از اين دو مسئله ، بحث بداء ، و ديگرى بحث قدر است . و در اين مبحث اخير صحبت از سرّ « قدر » نيز به ميان آمده است . بحث دوم را هم مطلقا بسط نداده‌اند و به نقل حديثى محير العقول از آدم الأولياء و سرّ الأنبياء ، حضرت امير مؤمنان ، عليه السلام ، اكتفا نموده‌اند . چه آن كه در كلمات معجز نظام آن حضرت در وصف قدر پرده از اين سرّ برداشته شده است . و احدى از انبيا و اوليا مانند حضرت مرتضى على ، عليه السلام ، در اين عويصه با الفاظى بليغ و فصيح سخن نگفته است :
< شعر > « سخن سربسته گفتى با حريفان خدايا زين معما پرده بردار » < / شعر > مرحوم مبرور ، حضرت امام ، رضوان الله عليه ، عبارات امير مؤمنان ، عليه السلام ، را در امر قدر از توحيد صدوق نقل كرده‌اند ، ولى به شرح مشكلات آن نپرداخته و به اشاراتى اكتفا كرده‌اند چه آن كه بيان مراد حضرت ختمى ولايت ،

[35] - كليهء اساتيدى كه به درس آقا ميرزا هاشم حاضر مىشده‌اند و افتخار استفاضه از محضر او را داشتند او را بزرگترين مدرس اسفار و فريد عصر خود در عرفان و تصوف دانسته‌اند . مرحوم آقا ميرزا محمد على شاه آبادى و آقا ميرزا مهدى آشتيانى و مرحوم آقا ميرزا احمد آشتيانى و آقا سيد كاظم عصار و جمعى ديگر از بزرگان از محضر آقا ميرزا هاشم استفاده كرده‌اند . مرحوم آقا ميرزا مهدى مىفرمود آقاى شاه آبادى از شاگردان دورهء اوّل درس آقا ميرزا هاشم بودند ، و شايد سالهاى 1312 تا 1318 دوران تحصيل آن بزرگ در خدمت آقا ميرزا هاشم بوده باشد . آقا ميرزا هاشم نيز از مرحوم شاه آبادى اسم مىبردند .

مقدمة الآشتياني 58