محلّ و موضع سجده در پيشانى كافى است كه در فاصلهء ميان رستنگاه موى سر تا ابروها را به اندازهء يك درهم بر خاك گذارى و هر كس بينى خود را بر خاك نگذارد نمازش صحيح كامل نيست ، و در سجود خود اين ذكر را مىخوانى : « اللَّهمّ لك سجدت و بك آمنت ، و لكن أسلمت ، و عليك توكَّلت ، سجد لك وجهي و سمعي و بصري و شعري و بشري و مخّي و عصبي و عظامى ، سجد وجهي للَّذي خلقه و صوّره و شقّ سمعه و بصره تبارك الله ربّ العالمين » ( يعنى : خداوندا ترا سجده ميكنم ، و به تو ايمان آورده‌ام و فرمانت را گردن نهاده‌ام و بخاطر تو مسلمان شده‌ام ، و بر تو توكَّل كرده‌ام ، روى من ترا سجده مىكند و همچنين گوشم و چشمم و مويم و پوستم و مغز استخوانم و پىهايم و استخوانهايم جملگى ترا سجده مىآورند ، روى من كسى را سجده مىكند كه او را آفريده و شكل داده و گوش و چشم آن را شكافته يا براى آن چشم و گوش باز كرده ، بزرگوار است آن خداوندى كه چنين كارها كرده و هم او پروردگار عالميان است ) سپس سه بار ميگوئى : « سبحان ربّي الأعلى و بحمده » ( يعنى : به پاكى ياد ميكنم و منزّه ميدانم پروردگار خود را كه از همه چيز برتر و والاتر است ، و بزرگتر و بالاتر از آنست كه بذات و صفات او توان رسيد و شكر و حمد او ميكنم ) و اگر پنج بار اين ذكر را بگوئى بهتر است و باز اگر هفت بار تسبيح بگوئى بهتر است ، البتّه اگر سه بار تسبيح بگوئى كافى است به اين ترتيب « سبحان الله ، سبحان الله ، سبحان الله » و گفتن يك تسبيح كامل ( كه آن را تمام و با رعايت مواقف و مخارج و ساير آداب أداء كنند ) براى بيمار يا كسى كه شتاب دارد كافى است ، آنگاه سر از سجده بردار ، و دو دستت را از زمين برندار بلكه آنها را روى

487