پادشاهى دنيا را نيز مخصوص او ميداند و اعتقاد و اقرار بدين ترتيب دارد ، « إيّاك نعبد » ( يعنى : فقط ترا پرستش مىكنيم ) و اين نشان ميل و رغبت و روى آوردن و نزديكى جستن به خداوندى است كه نام و يادش بلند مرتبه است ، و بيان اخلاص و پاكدلى و پاك نيّتى است در عمل براى خداوند متعال نه ديگرى جز او ، * ( وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ) * ( يعنى : و تنها از تو استعانت جوئيم و يارى خواهيم ) اين لفظ بيان زياده طلبى و افزون خواهى از توفيق خداوند براى انجام عبادت است . چه بنده ميداند كه به عبادت پروردگارش روى آورده و به يارى او موفق به اين عمل شده پس افزونى اين مراتب را ميخواهد و دوام آن را ، و پياپى بودن آن نعمتها كه خداوند به او كرامت فرموده و ياريش نموده است « إهدنا الصّراط المستقيم » ( يعنى : بار خدايا ما را به راه مستقيم و راست و مصون از هر گونه كجى و ناراستى هدايت فرما ) بنده ، چون اين كلام را مىگويد در واقع از پروردگار خود ميخواهد كه او را بسوى كمالات و مراتب والائى كه هنوز بدان نرسيده هدايت فرمايد و در دينش رهنمون گردد ، و نيز اين چنگ زدن و آويختن بريسمان الهى است ، و خواهش براى افزون و زيادتى در معرفت و شناخت شايسته نسبت به پروردگار خويش عزّ و جلّ ، * ( صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ ) * ( يعنى : ما را به راه آنان كه برايشان نعمت ارزانى داشته اى هدايت فرما ) تأكيدى است براى توضيح سؤال و خواهش و مبالغه در آن و رغبت به پيشگاه ذات أقدس الهى ، و ياد نعمتهائى است كه خداوند متعال بر دوستان خود انعام فرموده ، و برانگيختن ميل و رغبت براى نعمتى همانند آن نعمتها ، * ( غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ ) * ( يعنى : نه آن كسانى كه بواسطهء انديشه ها و اعمال خود مستوجب خشم الهى شده و مورد غضب قرار گرفته‌اند ) و اين پناه جستن و استمداد بنده براى بيزارى او است از

482