گروهى را به سپاهيگرى و گروهى به پيشه ورى و گروهى به برزيگرى مشغول گردانيد .
اكثر صنعتها در زمان او با ديد شد . آهن از سنگ [ بيرون آوردن او باز يافت ] [1] و از آن آلات حرب و كارفرماها ساخت . علم طب در زمان او آغاز كردند و اول كسى كه در آن شروع نمود يا بال بن لامح بن متوشلخ بن محوئيل بن يحمور بن اخنوخ بن قابيل بن آدم [2] بود . و برادر يابال ، يوبال [3] نام ، علم موسيقى از آواز موسيجه وضع كرد و برادر ديگرشان توبل [4] بيشتر صنعتها وضع كرد . جشن سده ، جمشيد نهاد و بتپرستى در عهد او غلبه [ گرفت ] [5] . جهت آنكه جمشيد در آخر [ كار ] [6] دعوى خدائى كرد و بر شكل خود تمثالها ساخت و به اطراف فرستاد و فرمود تا آن را پرستند . از آثار او [ عمارت ] [7] اصطخر است ، چنان كه دوازده فرسنگ طول و ده فرسنگ عرض داشت و در اندرون ، مواضع و مزارع بود و شهر همدان و [ فول ] [8] سنگين بر دجله [9] . چون اسكندر آن را بديد گفت اثرى عظيم است پادشاهان فرس را و آن را بشكافت . اردشير بابكان خواست كه عمارت كند ، دستش نداد ، از زنجير جسر بست . مدت پادشاهى جمشيد هفتصد سال . [ عاقبت ] [10] از ضحاك بگريخت . صد سال گرد جهان مىگشت تا وفات يافت .
ضحاك نامش به عربى قيس و به پارسى بيورسف بن مرداس بن زينكاوند بن بادسره بن تاج بن فرواك بن سيامك بن كيومرث [11] . فارسيان او را بلقب ده آك گفتند يعنى خداوند

[1] - ب ، ك ، م : او بيرون آورد .
[2] - ك : يا فال بن لامح بن متوشائيل بن محويا - ايل بن عيزار ( ؟ ) . . . ب : سامان بن لافخ بن متوشائيل بن محويا ايل . . . بهر حال ضبط صحيح بعضى ازين اسامى ميسر نگرديد و در تاريخ الحكماء هم ديده نشد
[3] - ق ، ك : لو مال ( ؟ ) - ر : نوفال
[4] - در نسخهء ق : نوفل
[5] - ساير نسخ : كرد
[6] - ايضا : عهد
[7] - ك : تمام اصطخر - ب : تمامى عمارت م : تمامى عمارات
[8] - م ، ب : پل
[9] - در نسخهء ك : اضافه دارد : ساخت .
[10] - م ، ك ، ب : در آخر
[11] - در طبرى : بيوراسف بن ارونداسب بن زينكا بن ويروشك بن تاز بن فرواك بن سيامك بن مشا بن جيومرث و بقولى ديگر : ضحاك ابن اندرماسب بن رسخدار بن وندريسخ بن تاج بن فرياك بن ساهمك بن مارى بن جيومرث و بروايت تاريخ مقدسى : بيوراسب بن طرح بن كابه بن نوح . در تاريخ حمزه اصفهانى : بيوراسف بن ارونداسف بن ريكاون بن ماده سره . در كتاب طبقات ناصرى « بيوراسف كافر » از « ضحاك تازى » متمايز شده ( جلد اول ص 166 - 167 )

81