بر قولش اعتماد نماند و اگر جور كند ، سلطنت برو [ نپايد ] . [1] سلطان بايد كه [ سه چيز ] [2] عادت كند : درنگ در عقوبت و [ شتاب در نيكى ] [3] و صبر در حادثات . پادشاه بايد كه از كشتهء خود خورد و از رشتهء خود پوشد و [ بر چهار پايان نتاجى خود نشيند ] [4] و با خويشان خود پيوند كند و اين همه ميسر نشود ، الا بتدبير و تدبير نباشد الا بمشورت و مشورت نشايد كرد الا با عاقل تجربه يافته . بر عاقل پنج حق واجبست : يكى حق خدا جل و علا كه او را يگانه داند و از شريك و انباز و زن و فرزند و مثل و مانند و جسم و جا و مكان و ابتدا و انتها ، منزه و مستغنى شمارد و شكر او گويد . دوم حق سلطان وقت كه فرمان او برد . سيم حق نفس خود كه در نيكى كوشد و از بدى بپرهيزد . چهارم حق دوستان كه وفادارى كند [ ايشان را بتنگى دوست گيرد ] [5] . پنجم حق عوام كه بدى ازيشان باز دارد . هر كه چيزى بخشد و باز گيرد ، لئيمى خود ثابت كرده باشد . پنج چيز اندكش بسيارست : درد و غم و عار و بندگى و دشمنى . هر كرا نيكى بر بدى غالب نباشد ، بلاهاى گوناگون ازو دور نگردد . آز و امل قاطع خيرات است و ترك طمع مانع خوف . صبر به مقصود رساننده است . چون پادشاه نيكو زندگانى باشد ، روزگار رعيت بخوشى گذرد .
دوستى دوستان در غيبت توان شناخت . پايهء مقدار عقل مردم ، در حالت [ حيرت ] [6] پديد شود . خوى مردم در سفر ظاهر گردد و سخاوت در تنگدستى پديد آيد و راستى در غضب پيدا شود . [ حلم لشكريست ، جواب دهندهء سفيه ] [7] . بزرگترين چيزى كه خداى تعالى ببنده دهد ، درين جهان ، حكمت است و در آن جهان مغفرت . بهترين چيزى كه خداى تعالى ببنده دهد ، درين جهان ، حكمت است و در آن جهان مغفرت . بهترين چيزى كه بنده از حق تعالى خواهد ، عافيت است . فاضلترين [ ذكرى ] [8] كه بنده گويد ، [ يگانگى خداست ] [9] . از جمله كارهاء [ اين جهان ] [10] چهار چيز بهترست :

[1] - ب ، ر ، ف ، ك : [ نماند ]
[2] - ب ، م : [ بسه چيز ]
[3] - ر ، م ب ، ف ، ك : [ نيكى كردن ]
[4] - جمله در نسخه ق نيست ، ب : [ چهارپايان خود ]
[5] - در نسخ ب ، م نيست - ر : [ به نيكى ]
[6] - ق : غيرت
[7] - در نسخ م ، ب ، ف نيست
[8] - ساير نسخ : چيزى
[9] - ق : [ لا إله الا الله است ]
[10] - فقط در نسخهء ق

78