باز نيست خواهيم شد ، پس بر ما واجبست دانستن كه از كجا آمديم و چرا آمديم و كجا خواهيم رفتن . بدانكه در مبدأ [ فطرت ] [1] ، خلقت ما جهت اظهار قدرت و اثبات وحدت بود و مقام درين عالم صورت ، جهت تقرير تحقيق آن و معاد بمرجع اصلى ، جهت تصديق كمال حكمت ، پس از بهر مبدأ خدا را شكر بايد گفت و از بهر معاد ازو راه بايد جست و درين مقام خود بين نبايد شد ، [ بلكه ] [2] خود را فانى بايد دانست تا مقصود حاصل گردد . سر همه يقينها خداشناسيست . بهترين چيزى كه بنفس خود دهند پند است .
مالكترين كس بر علم ، عمل كنندهء علم است . دين را شعب است ، چون عمارات را اركان ، هر شعبه كه از دين ترك كنى ، شعبهء ديگر در پى آن برود ، چنان كه هر ركنى از عمارت كه خراب شود ، [ ركن ديگر از آن خلل يابد ] [3] . توانگرى در قناعتست و سلامت در عزلت . ترك شهوت ، آزادى نفس است . صدق دوستى در قطع طمع است . سختى دنيا چهار است : پيرى [ بى كفاف ] [4] و بيمارى در غربت و قرض در [ بى مالى ] [5] و باز ماندن از همراه ، در رحلت . زن مستورهء صالحه ، ستون دين و يارى دهندهء مردست بر طاعت .
سه چيز بسه چيز در نتوان يافت : توانگرى بتمنا و جوانى بخضاب و صحت بدار و . دنيا بشش چيز خوش گذرد : طعامى [ گوارنده ] [6] و زنى موافق و فرزندى مقبل و عقلى كامل و مخدومى مشفق و سخنى پاك . نصيحت كننده ، قوت دهندهء طبيعت است . عاقل نطلبد چيزى كه [ نخواهد يافت ] . [7] هشت چيز از غايت جهلست : [ غضب ] [8] بى موقع و بخشش بى استحقاق و رنج بر خود نهادن بباطل و نشناختن دوست از دشمن و راز با نااهل گفتن و اميد بنا آزموده داشتن و حسن ظن بر بى وفا بردن و سخن بسيار بى فايده گفتن . هر كه بىوفا شود ، ببلا مبتلى شود . هزل و دروغ و جور ، ضد جد و راست و عدل است كه صفت پادشاهانست : اگر پادشاه هزّال شود ، هيبتش برود و اگر كذّاب گردد ، خوار شود و

[1] - ك ، ق ، اين كلمه را ندارند - ف : فطرات
[2] - ق : بل كه
[3] - ق : [ ديگرها خلل يابد ]
[4] - ب ، ك ، ر : بىزاد ، ف - پيرى و بىزادى
[5] - ب ، ك ، ر ، ف : كم مالى
[6] - ب ، ك ، ر ، ف : خوش گوارنده
[7] - ق : در نخواهد يافت
[8] - ر ، ق ، غضب كردن

77