كرم الله وجهه در حق او دعا كرد : * ( بارك الله فيك و فى نسلك . ) * بدان بركت اين مرتبت يافت [1] .
امام ابو حنيفه پيش از امامت بخواب ديد كه استخوان اعضاء رسول صلى الله عليه و سلم پراكنده شده بود و او جمع كردى . معبر تعبير كرد كه علم دين جمع كند و امام باشد .
در وقت امامت چون بسر روضهء مبارك حضرت رسول ( ص ) رسيد گفت : السلام عليك يا سيد المرسلين . جواب آمد كه : و عليك السلام يا امام المسلمين [2] .
وفاتش ببغداد در رجب سنهء احدى و خمسين و مايه بعهد ابو دوانيق [3] . او را به خيزرانيه [4] دفن كردند . شرف الملك ابو سعد [5] ، مستوفى ممالك سلطان ملكشاه سلجوقى ، مزار او را عمارت عالى ساخت . عمر امام ابو حنيفه هفتاد سال . از تابعين است .
از صحابه اين هفت [6] كس را دريافته است : انس بن مالك ، جابر بن عبد الله ، ابو الطفيل [7] ، ابن ابى اوفى عبد الله بن ابى خير و عايشه بنت عجرد .
امام مالك بن انس بن مالك بن ابى عامر بن عمير بن حارث بن عثمان بن حنبل

[1] - وى از بعضى از تابعين استماع حديث نموده و قسمتى از فقه و حديث را نيز از قاضى حماد بن ابى سليمان متوفى در 120 هجرى فرا گرفته و بتصريح ابن ابى الحديد ابتدا از تلامذهء حضرت صادق جعفر بن محمد بوده . اهميت خاص ابو حنيفه آن است كه وى در مسائل حقوقى و قضائى و شرعى عمل برأى و قياس و استحسان داشته و آرائى صادر كرده كه مورد قبول كليهء علماء اسلام نيست و بلكه بعضى آن را مطرود مىشمارند ( رك : المنتظم ابن الجوزى كه خود حنبلى مذهب بوده است و تنقيح المقال بنقل از كتاب المنخول ابو حامد غزالى ) . مهمترين آراء خاصهء وى عبارت است از جواز وضو با نبيذ مطبوخ ( در نبودن آب ) ، جواز تكبير نماز به غير عربى با وجود علم به زبان عربى ، واجب نبودن قرائت فاتحه الكتاب در نماز بلكه اگر يك آيه هم بخوانند نماز درست است ، حتى جواز قرائت ترجمه و معنى آن نيز بهر زبانى كه باشد .
[2] - ق : المؤمنين .
[3] - رجوع كنيد به فهرست ابن النديم و ابن خلكان و روضات الجنات و تاريخ بغداد و شرح نهج البلاغه و غيره .
[4] - ب : حراسه ز : بحيدرانيه - ب : حراسه .
[5] - يعنى ابو سعيد محمد بن منصور خوارزمى .
[6] - ف : هشت . ولى تنها اسم شش نفر ذكر شده مگر در نسخهء « ر » كه در حاشيه اضافه نموده : سهل بن سعد الساعدى .
[7] - يعنى عامر بن واثله بن عبد الله الكنانى الليثى كه بيشتر بكنيه خوانده مىشود . وى كه هشت سال از حيات پيغمبر اكرم را درك كرده و نخست در كوفه و سپس در مكه بوده است از محبين حضرت على بن ابى طالب بوده و در سنهء صد يا صد و ده در گذشته . در هنگام مرگ وى آخرين كسى بود كه حضرت ختمى مرتبت را ديده بود .

625