از مصر سلطان قدوز [1] بجنگ او آمد . امير كيتبوقا در آن جنگ كشته شد و سپاه مغول منهزم گشتند . بعد از اين بركاىخان لشكر بجنگ ايران فرستاد .
هولاكوخان سپاهى گران ، در صحبت امير شيرامون و ابقا و سماغر ، بجنگ ايشان فرستاد و خود در عقب با لشكرى بىقياس روان گشت و جنگ كردند . لشكر بركاى بشكست و منهزم بدربند رفتند . هولاكو در عقب از دربند بگذشت . باز در دشت قبچاق جنگ كردند و لشكر بركاى منهزم كردند . امير ايلكاى در عقب ايشان از آب ترك بگذشت و در قشلاق بركاى بى رسميها كردند . بركاى به خود بجنگ ايشان رفت و قتل بسيار كرد و ايرانيان منهزم عازم دربند شدند . آب ترك يخ بسته بود . سواران بيكبار بر سر يخ روان شدند . يخ بشكست و جمعى به آب فرو رفتند و ديگران بجستند و پيش هولاكو آمدند . هولاكو با دار الملك آمد و جاسوسى بفرستاد تا ايشان را از هولاكو بدانچه قاآن به دو موافق است و او را مدد فرستاده بترسانيد و ترك جنگ كردند و هولاكو در تاسع عشر ربيع الاخر سنه ثلاث و ستين و ستمائة به جغاتو مراغه در گذشت و بدرياى شورارونق و طسوج [2] مدفون است .
نه سال حكومت كرده بود و چهل و هشت سال عمر داشت . در عهد او عنوان فرمانها بنام قاآن بودى و ديوان بر در ارغونآقا . از آثار هولاكو زيجخانى است كه خواجه نصير الدين باتفاق مؤيد الدين عروضى و فخر الدين مراغى [3] و محيى الدين اخلاطى و نجم الدين دبيران قزوينى ساخته است .

[1] - يعنى امير سيف الدين قدوز كه پس از خلع پسر آيبك در ذى الحجهء 657 با لقب الملك المظفر پادشاه شد . جنگ قدوز با مغولان كه در تاريخ بواقعهء « عين جالوت » معروف است اولين شكست مغولهاست در ميدان جنگ ( رمضان 658 ) . قدوز دو ماه بعد يعنى در ذى القعده 658 بدست امير بيبرس ركن الدين بندقدارى كشته شد و او با عنوان الملك الظاهر پادشاه مصر گرديد .
[2] - ب : طوج - ق : تستوه - ر ، م : تسو . بيمارى او در كنار رود جغاتو جنوب درياچه اورميه روى داد و همانجا مرد . بقول صاحب روضة الصفا : « بر آئين مغول دخمه ساختند و زر و جواهر وافر در آنجا ريختند و چند دختر ماه پيكر را با حلى و حلل همخوابهء او گردانيدند تا از وحشت تنهائى . . . محفوظ و مصون ماند » جامع التواريخ : « در كوه شاهوكه برابر دهخوارگان است ، غروق بزرگ او ساختند و صندوق او در آن غروق دفن كردند . »
[3] - ب : فخر الدين اخلاطى و پيداست كه نسبت فخر الدين و محيى الدين با هم خلط شده است .

590