قزوين شد و داعيان به الموت فرستاد . مردم آنجا بدعوتش در آمدند . در سنهء ثلاث و ثمانين و اربعمائه بر قلعهء الموت رفت . نام آن قلعه در اول إله اموت بود يعنى آشيانهء عقاب و از عجايب حالات به حساب جمل ، عدد حروف إله اموت بتاريخ عرب سال صعود اوست بر قلعه . در آن وقت قلعهء الموت ، از قبل سلطان ملكشاه سلجوقى ، علويى مهدى نام داشت . حسن صباح علوى مهدى را گفت چون بر اين قلعه مرا ملكى نيست ، برينجا طاعت كردن جايز نمىبينم . اگر مصلحت بينى چندان زمين كه در گاو پوستى آيد ، درين قلعه به من فروش تا بر ملك خود طاعت كنم و خداى تعالى را بزه كار نباشم . مهدى آن مقدار زمين به دو فروخت . او پوست را بدوال بريد و در گرد قلعه كشيد و گفت تمامت قلعه مراست . مهدى علوى را مجال منع نبود . قلعه با او گذاشت و او [1] سه هزار دينار سرخ در بهاى قلعه بر رئيس مظفر حاكم گرده كوه نوشت . حسن صباح بدعوت مشغول شد . سلطان ملكشاه را غلامى بود نامش آلتونتاش [2] . رودبار در وجه اقطاع او بود . بقلعه تاختن مىكرد و از اتباع حسن صباح هر كه را مىيافت مىگشت . كار بر حسن تنگ شد ، جهت آنكه هنوز ذخيره بر قلعه نبرده بود . چون آلتونتاش در گذشت ، حسن را كار قوت گرفت . حسين قاينى در قهستان خلقى فراوان را دعوت كرد . اين احوال بسلطان ملكشاه عرض كردند .
ارسلانتاش را با لشكرى گران بدفع حسن صباح فرستاد و غزل ساروغ [3] را با سپاهى تمام بدفع حسين قاينى . ارسلانتاش كار بر حسن صباح تنگ آورد و استخلاص نزديك شد .
در آن وقت ، در قلعه با حسن صباح هفتاد مرد بودند . دهدار ابو على اردستانى ، از قهپايهء طالقان و رى ، سيصد مرد بمدد حسن صباح فرستاد . بر لشكر ارسلانتاش شبيخون بردند [4] و مظفر شدند . ارسلانتاش منهزم با درگاه شد و هم در آن چند گاه وزير نظام الملك ، كه بقلع ملحدان محرك سلطان بود ، بر دست فدائى ملحد [ در

[1] - يعنى حسن صباح .
[2] - در كليهء نسخ گزيده التونتاش - در جهانگشا مرحوم قزوينى « يورنتاش » را ترجيح داده ( رجوع شود بجهانگشا جلد سوم ص 199 متن و حاشيه ) .
[3] - ر ، ب : غزلتاش - ف : قزلتاش - تصحيح از جهانگشا .
[4] - ب ، ف : كردند .

519