در گذشت . بوقت آنكه نعشش برداشتند ، رشيد وطواط اين دو بيت بر خواند :
شاها فلك از سياستت مىلرزيد * [ پيش تو بطبع ] [1] بندگى مىورزيد صاحب نظرى كجاست تا در نگرد [2] * تا آن همه سلطنت به اين مىارزيد ؟
خوارزمشاه ايل ارسلان ابن اتسز بن محمد بن نوشتكين . بعد از اتسز ، اتابك اغلبك و جمعى امراء مىخواستند كه سليمان بن اتسز را بپادشاهى نشانند . با وجود ايل ارسلان ميسر نبود و او بپادشاهى نشست . اتابك اغلبك و بعضى امراى مفتن را بكشت و سليمان را در زندان كرد . در زمان او سلطان سنجر سلجوقى نماند [3] و كار خراسان پر آشوب گشت . خوارزمشاه ايل ارسلان بعضى خراسان و ما وراء النهر در ضبط آورد . پس ازين ، ميان خان سمرقند [4] و قرلقان [5] خصومت شد . خان سمرقند مهتر قرلقان را بكشت . ايشان به ايل ارسلان وسيلت جستند . ايل ارسلان بمدد ايشان رفت و سمرقند را حصار كرد و [ صلحى در ] [6] ميان قرلقان و او [7] افكند و باز گشت و بكين محمودخان ، خواهرزادهء سلطان سنجر ، بجنگ مؤيد آيبه ، بنشابور رفت .
بعد از محاصره و محاربه به صلح باز گشت . چون هفت سال پادشاهى كرد ، در تحفه فرستادن به قراختاى [ اهمال نمود . ] [8] از قراختاى لشكر بجنگ او آمد . او نيز لشكر برابر فرستاد و در عقب روانه

[1] - كليهء نسخ و جهانگشا - ق : [ با تو همه راه ] .
[2] - ايضا : كو دشمن و دوست كو به بينيد ( كذا ) كنون .
[3] - بيست و ششم ربيع الاول سنهء اثنتين و خمسين و خمسمائه « جهانگشا » .
[4] - خان سمرقند جلال الدين على بن الحسين كه معروف بود به كوك ساغر ( جهانگشا ) .
[5] - جماعتى از سروران قرلغان كه مقيم ما وراء النهر بودند ، مقدم ايشان لاجينبك و پسران بيغو خان . . . « ايضا جهانگشا » .
[6] - ب : به صلح كه .
[7] - ب ، ف ، ر : ( خان . ظ ) سمرقند .
[8] - ب . ر : مهمل شد - ب : مهمل داشت .

485