عشرين جمادى الاول سنهء ست و عشرين و مايه . پس او را بكشت و كس برو نماز نكرد .
مدت عمر وليد چهل و سه سال [1] ، مدت پادشاهى يك سال و دو ماه . از سخنان اوست :
لا تؤخر لذة يوم الى غد فانه غير مأمون .
الشاكر لا نعم الله يزيد بن وليد بن عبد الملك بن مروان بعد از عم زاده پادشاه شد . مادرش شاه آفريد [2] نبيرهء يزدگرد شهريار بود ، او را ناقص خوانند ، جهت آنكه وظايف و ميراث كه در عهد حكام بنى اميه مجرى بود او قطع كرد . بوقت بيعت او ، مروان الحمار بارمنيه بود بر يزيد بيعت مىكرد . يزيد بن عمر بن هبيره او را از آن منع كرد تا [ به خود هوس [3] خلافت كرد . يزيد نيز معتزلى [4] بود . مدت شش ماه پادشاهى كرد . در ذى الحجة سنهء ست عشرين و مايه بطاعون در گذشت .
المعتز بالله ابراهيم بن وليد بن عبد الملك بن مروان ، بعد از برادر پادشاه شد . دو ماه حكم كرد . مروان الحمار برو خروج كرد . او از مروان بگريخت ، در صفر سنهء سبع و عشرين و مايه ، پس عمزاده اش ، عبد العزيز بن حجاج بن عبد الملك او را بكشت .
القائم به حق الله مروان بن محمد بن مروان المعروف به مروان حمار . او را بدان سبب مروان حمار خوانند كه عرب سر هر صد سال را [5] حمار گويند و در عهد او دولت بنى اميه قرب

[1] - ف ، م : چهل
[2] - يعقوبى : شاه فرند - ابن كثير ( البداية ) : شاهفرند بنت فيروز بن يزدجرد بن كسرى ، كسروية و قال ابن جرير و اميه شاه آفريد بنت فيروز بن يزد جرد بن شهريار بن كسرى و هو القائل : انا ابن كسرى و ابى مروان * و قيصر جدى و جدى خاقان و انما قال ذلك لان جده فيروز و ام امه بنت قيصر و امه شيرويه و هى بنت خاقان ملك الترك . كانت قد سباها قتيبه بن مسلم هى و اخت لها فبعثهما الى الحجاج فارسل بهذه الى الوليد . . .
[3] - م : به خود دعوى - ف : به خود خلافت - ب : بخويش هوس
[4] - يعقوبى : و كان قدريا
[5] - آقاى ذبيح بهروز معتقدند كه اين كلمه « هو - مر » يعنى شمارهء خوب و مقدس است و آن به سالهاى بشارتى اطلاق مىشده چنان كه در گفتار امام محمد بن على نيز بدان تصريح گرديده است . من اين توجيه را بهتر از ساير توجيهات كه دور از ذهن و خنك هستند ميدانم ، بخصوص كه در يعقوبى ج 3 ص 41 به « سنهء حمار » اشاره شده است .

287