عمرو عاص را بحكومت مصر فرستاد . اهل اسكندريه بجزيه صلح كردند و ملك قبطيان بجنگ عمرو عاص آمد . عمرو عاص برو مظفر شد .
در عراق ، مثنى بن حارثه و ابو عبيد ثقفى بحيره آمدند و لشكر اسلام با ايشان ضم شد . از عجم رستم فرخ زاد ، جابان [1] را بجنگ ايشان فرستاد . او بر دست مسلمانان اسير شد . لشكر عجم منهزم باز گشتند . باز نرسى و بعد ازو جالينوس بجنگ مسلمانان آمدند و شكسته شدند . ولايت سواد كوفه در تصرف مسلمانان آمد و مردم ديهها جزيه قبول كردند . از عجم لشكر بسيار با بهمن جادو بجنگ مسلمانان آمدند . ابو عبيد ثقفى در پاى فيل كشته شد . بعد ازو هفت تن بنوبت امير مىشدند و شهيد مىگشتند تا مثنى بن حارثه خود [2] بجنگ آمد . بعد از حرب بسيار مسلمانان هزيمت شدند و بسيارى در آب فرات غرقه گشتند . بهمن جادو در عقب مسلمانان مىرفت . ايشان پنج روزه راه پس نشستند . به بهمن جادو خبر آمد كه قوم عجم بر پادشاه خروج مىكنند و ملك متزلزل است . با درگاه رفت . بعد از فراغت از آن كار ، او را با فيروزان بجنگ مسلمانان فرستادند . ايشان جابان [3] را در مقدمه بفرستادند . جابان با مثنى بن حارثه حرب كرد و كشته آمد ، از عجم مهران بن ماذان را بجنگ مسلمانان فرستادند . جنگ كردند .
اول شكست بر مسلمانان افتاد . غلامى ترسا از لشكر اسلام ، مهران را بكشت . لشكر عجم منهزم گشتند . مسلمانان جسر بريدند تا هزيمتيان نتوانند گريخت . قوم عجم روى باز پس كردند جنگى سخت اتفاق افتاد . از مسلمانان قرب دو هزار شهيد شدند ، اما عاقبت اهل اسلام مظفر گشتند . مثنى بن حارثه خبر يافت كه عجميان ببغداد كه در آن وقت ديهى بود ، بازار كرده‌اند . بر ايشان تاختن كرد و خواستهء بى قياس بغنيمت ببرد و با ملك سواد آمد .

[1] - طبرى . ق : جان باز - ب : خابان - ف : حارث - ر : جابار
[2] - م : به خود
[3] - ف : چاپار - ر : جابار - ب : خابان . اين همان شخصى است كه قبلا اسير مطر بن فضة التيمى شده بود و مطر او را امان داده ، بود سپاهيان عرب او را پيش ابو عبيد آوردند كه سردار دشمن است و بايد كشته شود ، ولى ابو عبيد بدين جهت كه او در امان فرد مسلمانى است ، او را رها كرد . ( طبرى ج 2 ص 635 )

176