داد . صحابه گفتند كسى را بر ما امير ميكنى كه او را اين مرتبت نبوده . عمر رضي الله عنه گفت خداى تعالى بدان سبب شما را معزز گردانيد كه در كار دين و نصرت رسول ( ص ) بر اكابر و صناديد قريش و عرب مسابقت نموديد . ايشان نيز درين كار سبقت گرفتند و مثنى بن حارثه را با ابو عبيد ثقفى [1] و طلحهء ضبى بعراق فرستاد و ابو عبيدهء جراح را بشام امارت داد و خالد وليد را مأمور امر او گردانيد . ابو قحافه پدر ابو بكر رضي الله عنه در سنهء اربع عشر [2] هجرى در گذشت ، نود و هفت سال عمر داشت . ابو عبيده جراح با دمشقيان و حمصيان بنيمهء مال صلح كرد . خالد وليد را بجنگ قنسرين فرستاد و او بحرب آن را مسخر كرد و معاوية بن ابو سفيان را به قيساريه فرستاد . او نيز [ از جنگ كردن آن را ] [3] بستد و عمرو عاص را به اجنادين فرستاد . او نيز بعد از حرب بر آن مظفر شد .
از آنجا آهنگ بيت المقدس كرد . حاكم آنجا ارطبون به دو پيغام فرستاد كه اين شهر بر دست كسى مسخر گردد كه نام او سه حرف باشد و نام تو با حرف اضافه چهار است .
عمرو عاص بعمر خطاب پيغام فرستاد . عمر عزيمت بيت المقدس كرد . چون ارطبون بشنيد ، بمصر رفت . قوم بيت المقدس به صلح پيش عمر رضي الله عنه آمدند . عمر با ايشان صلح كرد و جزيه بر ايشان مقرر گردانيد و عمرو عاص را بجنگ مصر فرستاد . ارطبون ازو بگريخت و بروم رفت . بعد از مدتى قيصر روم ، صد هزار سوار به حمص فرستاد ، بجنگ ابو عبيدهء جراح . خالد وليد بمدد او رفت . با روميان جنگ كردند . سيم روز مظفر شدند و روميان منهزم گشتند .
در سنهء سبع عشر ، عمر خطاب ، خالد وليد را از شام باز خواند بسبب [ سخاوت كه در بيت المال مىكرد ] . [4] در سنهء ثمان عشر ابو عبيدهء جراح در حمص ، برنج طاعون در گذشت [5] و عمر خطاب امارت شام به معاوية بن ابو سفيان داد و خود نيز عزم شام كرد و بسبب رنج طاعون كه در آن ولايت بود ، بمشورت صحابه از راه بازگشت . معاويه

[1] - اين ابو عبيد پدر مختار معروف است .
[2] - ق : ثلاث عشر
[3] - ف ، ر ، ب : بحرب
[4] - ق ، ر : سخاوتش - م ، ف : سخاوت
[5] - اين طاعون كه بسيارى از مسلمين را تلف كرد ، در تاريخ بنام طاعون عمواس ضبط است ( ر ، ك ، طبرى ص 161 - 164 )

175