و اما اگر قضا نمايد ظهر را با غفلت از عصر ، يا با التفات و عصيان به ترك واجب ، پس ممكن بلكه اظهر ، تصحيحِ قضاى ظهر ، به نحو ترتّب است ؛ چنانكه بدون اين نحو ، قضاى ظهرين در وقت اختصاص مغرب ، صحيح است ، پس اختصاص ، مربوط به اداى شريكه است فقط .
و اگر ادراك كرد مقدار پنج ركعت را در آخر وقتِ ظهرين ، واجب است [ كه ] هر دو نماز را اداءً به جا آورد و هم چنين در آخر عشائين ، پس اختصاص به عصر و عشا به معنى آن كه مناط اداى سابقه شريكه [ باشد ] نخواهد بود .
و در وقت اختصاصى و اشتراكى ، فرقى بين عصر و ظهر و مغرب و عشا نيست . و هم چنين اگر ادراك كرد يك ركعت عصر را در وقت اختصاصى ، به جا مىآورد آن را اداءً ، اگر چه سه ركعت آن ، در اختصاصِ مغرب واقع شود ، يعنى آن وقت ، مناط ادائيّتِ غير مغرب نخواهد بود نه آن كه ما به الاداءِ ، براى غير مغرب نخواهد بود ؛ بلكه ممكن است اختصاص مغرب بعد از فراغ از عصر در فرض مزبور ، به منزلهء تطهيرات محتاج إليها در فعل مغرب باشد ؛ لكن اظهر اين است كه حال آن ، حال ساير واجبات اهم از فوريّت مغرب است و با اختصاص وقت به مغرب به معنى متقدم ، منافات ندارد ، زيرا اختصاص ، غير از فعليّتِ تكليف و اهميت آن است از همهء واجبات ، و لذا اگر غفلت از عصر كرد و مغرب را به جا آورد اداءً صحيح است .
نماز غفيله و از جمله نمازهاى مستحبى در شب ، نماز غفيله است به ترتيب مذكور در خبر « هشام بن سالم » منقول از « مصباح » و « فلاح السائل » ، بلكه اطلاق مذكور در خبر « سكونى » است . و [ آيا ] وقت آن ، ما بين مغرب و عشا است ، يعنى بين فعل اين دو ، يا وقت اختصاص به هر دو ، يا وقت مختص به مغرب و وقت فضيلت عشا كه بعد از سقوط شفق است ؟ اول و سوّم ، محتمل است ؛ و احوط ، اخير است بعد از فعل مغرب در اول وقتش . و اظهر جواز تداخل است در اين نماز با نافلهء مغرب .

243