وقت فضيلت و از اين جا معلوم مىشود وقت فضيلتِ هر يك از ظهر و عصر كه به ملاحظه نافله آنها است ، يا به ملاحظه مصلحت تسهيل و تخفيف مطلق و ابراد در صَيف . و الحاق غير به آن به طورى كه در تمام اين وقتِ معيّن ، هر وقت فريضه را با نافله اش به جا آورد ، حائز فضيلت وقت شده است بنا بر اظهر ، نه آن كه وقت فضيلت ، آخر ذراع يا مثل مطلقاً به استثناى مقدار فعل ظهر در آخر [ باشد ] ، به طورى كه براى فضيلت بايد منتظر آخر ذراع يا مثل باشد ، كه بعد از ذراع يا مثل ، ايقاع ظهر كند ، يا وقتى ايقاع كند كه به فراغ ظهر ، ذراع يا مثل ، منتهى شود ؛ و در اين جا اظهر اوّل است ، چنانچه مستفاد است از اختلاف نزول جبرئيل عليه السلام در دو روز براى يك نماز ، يا بيان وقتيّت ما بين اين دو وقت ، يعنى براى فضيلت ، نه اجزاى فقط ، بلكه جمع بين نصوص ذراع و مثل ، نافى انتظار است براى ادراك فضيلت ظهر .
اظهر اين است كه بعد از ذراع و ذراعين ، راجح ، بَدو به فريضه و تأخير نافله است ؛ و قبل از اين حدّ ، بر عكس است .
و اگر از نوافل ظهر ، قبل از گذشتن وقت فضيلت ، ركعتى خوانده باشد ، بعد مقدار قدمين گذشت ، مىتواند اتمام كند تمام نوافل ظهر را ، و گر نه ابتدا ، به فريضهء ظهر مىنمايد و تأخير مىنمايد نوافل ظهر را .
و هم چنان كه ، نوافل ظهر و عصر را قبل از چهار قدم ، مىتواند به جا آورد ؛ و اگر به جا نياورد تا گذشتن چهار قدم ، ابتداى به فريضهء عصر مىنمايد .
و اگر ركعتى از نوافل را به جا آورده ، مىتواند اتمام نوافل نمايد ، بعد فريضهء عصر را به جا آورد و با مجموع نوافل كه جايز است ايقاع آنها در وقتى معاملهء يك نماز نمايد .
و احوط اقتصار در اكمال نوافل ظهر ، به رعايت مُضىّ نصف قدمِ فقط است و در اكمال نوافل عصر ، رعايت يك قدم در وقت فضيلت عصر است با رعايت تخفيف به نخواندن سوره و قنوت و نحو اينها .
و هم چنين است احتياط در اعتبار به ادراك يك ركعت تامّ از نوافل ، نه اقلّ از يك ركعت . و اعتبار در مثل و مثلين ، مماثلتِ زيادتى سايهء شاخص ، با شاخص است ، نه با باقى مانده در حال نقصان ، كه متّحد است با قدمين و ذراع و دو سُبع شاخص بنا بر اظهر .
و مزاحمت مذكوره در غير روز جمعه با نماز جمعه ، يا مطلقاً ، ثابت است ؛ و در صورت تقديم فريضه براى عذرى مثل سهو و اعتقاد و ضيق ، [ آيا ] وقت نافله باقى است ، يا مثل صورت عدم عذر است ؟ احوط عدم نيّت غير قربت است تا وقت فضيلت عصر و نوافلش نگذشته باشد .

239