بعضى از فروع ديگر انتقاض و عدم انتقاض تيمّم در انتقاض تيمّمِ بدلِ از اكبر به حدث اصغر ، تأمل است [ و ] احوط جمع بين وضو يا تَيمّمِ بدل از آن و تيمم بدل از اكبر است . و در صورت انتقاض تيمّم به اصابت آب به نحوى كه متمكَّن از رفع حدث به آن بشود ، پس از آن اگر مفقود شد ، بايد تجديد تيمّم براى مبدلِ تيمّمِ منتقض نمايد ، پس اگر مكلَّف باشد به وضو و غسل مثل حائض ، و پيدا كرد آبِ وافى براى يكىِ معيّن فرضاً ، منتقض مىشود همان يكى فقط ؛ و به جاى ديگرى ، اكتفا به تيمّم سابق مىنمايد ؛ و اگر صالح براى يكىِ غير معيّن است ، اظهر انتقاضِ غسل است ، و اگر مفقود شد ، تجديدِ تيمّمِ بدل از غسل مىنمايد .
و اگر تيمّم كرده براى اسباب متعدّدهء غسل ، پس پيدا كرد آبِ يك غسل را فقط ، اقرب انتقاض جميع است ، زيرا متمكَّن از طهارت مائيّه واحده به قصد جميع بوده ، پس اعاده مىنمايد نفس مبتدا را .
اگر جماعتى به آب رسيدند كه كافى براى يكى است فقط ، تيمّم هيچ كدام منتقض نمىشود ، بلى اگر جنب و غير باشد ، احوط و افضل ، بذل به جنب است ، و اگر انجام داده نشد ، اعاده لازم نيست .
اگر آب براى غسل ، فقط در مسجدين ، يا ساير مساجد باشد و اگر آب نباشد مگر در مسجدين ، جايز است دخول با تيمّم و اخذ آب براى اغتسال در خارج ، بلكه محتمل است وجوب آن .
و اگر ممكن است اغتسال در حال اجتياز ، جائز است اغتسال در مسجدين بعد از تيمّم سابق با فوريّت .
و اگر ممكن نيست مگر اغتسال در حوضِ واقع در مسجدين مثلًا ، اظهر جواز بلكه وجوب است بعد از تيمّم سابق ، در صورت عدم زيادتى زمان لبث براى غسل ، بر زمان خروج از اقصر خطوط ، مگر آن كه لبث مخصوص ، جائز نباشد با تيمّم ، مثل تيمم براى طواف مندوب . و در ساير مساجد ، دخول و اجتياز ، تيمّم لازم ندارد ، بلكه لبث ، محتاج به تيمّم است ، مگر آن كه فرق باشد بين اجتياز و غير آن ، مثل مشى در جوانب .

228