چهار صد و پنجاه ، عصار خانه هزار و هفتصد ، قنات جاريه هيجده هزار و نود و يك ، رودخانه نيز بسيار بوده ، و محلات نود و شش هزار ، و هر محله شش كوچه دارد ، هر كوچه چهل هزار خانه و هزار مسجد ، و در هر مسجدى هزار چراغدان از طلا و نقره و غيره بود ، كه هر شب روشن مىكرده اند ، و مجموع خانه ها هشت بار هزار هزار و سيصد و نود و شش بوده ، كه مردم مىنشسته اند " لا يعلم الغيب الا هو " .
قزوينى استر آبادى در آخر " بحيره " تحت عنوان خاتمه در اظهار معمورى بلدان گفته ( صفحه 626 ) .
آبادانى رى در زمان ملك الشعراء خواجه بندار رازى در آن مرتبه بوده كه مدارس و خوانق شش هزار و هفتصد و هشتاد عد ، مساجد چهار هزار و هفتصد و شصت و شش ، قنات خانه نهصد و بيست و هشت ، يخ چاه هزار و هفتصد و بيست و پنج ، محلات نود و شش محله ، در هر محله چهل و شش كوچه ، و در هر كوچه چهل هزار خانه ، و هزار مسجد ، و در هر مسجدى هزار چراغدان از طلا و نقره و غيره ، " العهدة على الراوى " .
نگارنده گويد : اگر بيانات اين دو نفر يعنى امين احمد رازى و قزوينى استر آبادى مبالغه آميز و افسانه مانند به نظر بيايد ، خوانندگان محترم آنها را به حساب نيارند ، زيرا ما بقى براى دلالت بر مدعاى مذكور كافى است .
طبرى و ابن اثير در باره كثرت غنائم مسلمين هنگام فتح رى چنين گفته اند ( رجوع شود به وقايع سال 22 هجرى ) وافاء الله على المسلمين بالرى نحوا من في " المدائن " و قصه اقدام ابن سعد به طمع ملك رى بر قتل حضرت سيد الشهداء حسين بن على عليهما السلام و اشعار او كه از آن جمله اين مصراع است :
أاترك ملك الرى والرى منيتى . . .
خود معروف و مشهور و بى نياز از شرح و بيان است .

308