عروس الدنيا واليه متجر الناس وهو احد بلدان الارض .
زكريا بن محمد قزوينى در " آثار البلاد " تحت عنوان ( بلاد الاقليم الرابع ) : گفته :
الرى مدينة مشهورة من امهات البلاد ، و اعلام المدن ، كثيرة الخيرات ، وافرة الغلات والثمرات ، قديم البناء ، قال الكلبى بناها شيخ بعد كيومرث ( إلى آخر ما قال ) .
حمد الله مستوفى در " نزهة القلوب " گفته ( صفحه 52 چاپ لندن ) .
رى از اقليم چهارم است وام البلاد ايران و به جهت قدمت آن شيخ البلاد خوانند تا آنكه گفته :
شهر رى را شبث بن آدم پيغمبر ( عليه السلام ) ساخت هوشنگ پيشدادى عمارت آن افزود ، و شهر رى بزرگ شد بعد از خرابى منوچهر بن ايرج بن فريدون تجديد عمارتش كرد ، باز خراب يافت امير المؤمنين المهدى بالله محمد بن أبو دوانيق عباسي احياى عمارت آن كرد ، و شهر عظيم شد ، چنان كه گويند : سى هزار مسجد و دو هزار و هفت صد و پنجاه مناره در آن بود ، دور با روش دوازده هزار گام است ، طالع عمارتش برج عقرب ، اهل شهر را بر سر سنگى با هم مخاصمت افتاد ، زيادت از صد هزار آدمى به قتل آمدند ، و خرابى تمام به حال اهل شهر راه يافت ، و در فتنه مغول به كلى خراب شد ، و در عهد غازان خان ملك فخر الدين رئى به حكم بر ليغ درو اندك عمارتى افزود ، و جمعى را ساكن گردانيد .
امين احمد رازى در " هفت اقليم " ضمن بيانات خود تحت عنوان " رى " چنين گفته :
در زمان المهدى بالله عباسي عمارت شهر رى بدين منوال بود ، مدارس و خوانق شش هزار و چهار صد ، حمام سيصد و شصت ، مساجد چهل و شش هزار و چهار صد ، طاحونه هزار و دويست ، كاروانسرا دوازده هزار و هفتصد ، مناره پانزده هزار و سى و پنج ، يخچال

307