چهارم : كسى است كه به خاطر تنفّر از دروغ و ترس از خداى عزّ و جلّ و بزرگداشت رسول خدا صلَّى الله عليه و آله نه به خدا دروغ مىبندد نه به رسول او ، و نه حديث را فراموش مىكند ، بلكه آن را به همان صورت كه هست به خاطر سپرده و آن را همان گونه كه شنيده ، بىكم و زياد نقل مىكند ، نه چيزى به آن مىافزايد و نه چيزى از آن كم مىكند ، او ناسخ و منسوخ هر دو را به خاطر دارد ، به ناسخ عمل مىكند و منسوخ را ترك مىگويد . بايد دانست كه امر و نهى رسول خدا صلَّى الله عليه و آله همانند قرآن داراى ناسخ و منسوخ ، عامّ و خاصّ ، و محكم و متشابه است ، گاهى اتّفاق مىافتد كه كلام رسول خدا صلَّى الله عليه و آله داراى دو وجه بود ، به اعتبارى عامّ و به اعتبارى خاصّ ، مانند قرآن [ خداى عزّ و جلّ در كتاب خود مىفرمايد : « هر آنچه پيامبر براى شما آورد آن را بگيريد و از آنچه شما را از آن بازداشت دست بكشيد » [2] ] ، آن كلام را كسى مىشنيد كه شناخت نداشت [ و در نمىيافت ] چيزى را كه مورد نظر خداى عزّ و جلّ و منظور رسول خدا صلَّى الله عليه و آله بوده است ، و همهء اصحاب رسول خدا صلَّى الله عليه و آله چنين نبودند كه وقتى از آن حضرت پرسشى مىكنند پاسخ آن را نيز درك كنند ، گاه در بين آنان كسى يافت مىشد كه از آن حضرت سؤالى مىكرد ولى در مقام فهميدن پاسخ نبود ، تا آنجا كه دوست مىداشتند ( ترجيح

[2] الحشر : 7 .

114