كتب را در جاهاى مختلف ، ونير شرح احوال قارى را از ( عالم آرا ) وجز آن نقل كرده ، و همگى صريحا گفته اند : قارى استرابادى از علماء دوران حكومت شاه طهماسب ، وميان علماء داراى منزلتي عظيم بوده ومطالب وحوائج مهم را بر أو عرضه مى كردند ، ومهارت تامى در علم قرائت وتجويد داشته ، ودر ايندو علم داراى كتب مبسوط ومختصر مى باشد .
ت : سده ء 10 يا 11 ه‌ . ق .
أو كتابي در تجويد دارد كه علامه ء تهرانى از آن به عنوان ( تجويدالقرآن ) ياد مى كند وجز كتاب ( التحفة الشاهيه في تجويد القرآن ) أو است كه به نام ( شاه طهماسب ) ساخته است ، و ميان كتاب ( تجويد القرآن ) وكتاب ( التحفة ) تفاوت هائى وجود دارد :
الف - ضمن مجموعه أي از كتب تجويد نسخه أي از ( التحفة الشاهيه ) وجود دارد كه همگى به خط مولى عبد الباقي قاينى است ، وتاريخ فراغ از تحرير پاره أي از آنها 1068 ه‌ . ق مى باشد ، درحاليكه كاتب ، ( تجويد القرآن ) مورد بحث را در سال 1074 ه‌ . ق به پايان برده است .
ب - آغاز وانجام اين دو كتاب نيز متفاوت هستند ، زيرا در آغاز ( التحفة الشاهية ) بيتى از شعر فارسي آمده ، ودر يك مقدمه راجع به فضيلت وثواب قرائت قرآن ، ودوازده باب تنظيم شده ، وباب يازدهم درباره ء ( اختلاف در فاتحه ) ، وباب دوازدهم درباره ء اختلاف در توحيد مى باشد . آنگاه خاتمه أي دارد درباره ء لحن ( واشتباه در قرائت ) ، ولى ساير ابواب كتاب ( التحفة الشاهيه ) از نظر مطالب مطابق فصول كتاب تجويد مورد بحث ما است با اختلاف اندكى در تعبير . اما آغاز كتاب تجويد مورد بحث ( إرشاد الاذهان . . ) با عبارت ( الحمدلله رب العالمين ) آغاز مى شود ، وپس از خطبه مى گويد : ( إن أفضل العبادات بعد المعرفة ، الصلوة الموقوفة صحتها على معرفة تجويد القرآن . . ) لكن نامى راجع به آن ياد نكرده [ واين نام يعنى ( ارشاد الاذهان إلى تجويد القرآن ) در فهرست مجلس ش ( 5846 ) آمده است ] . در ( إرشاد القارى ) . . نيامده است كه قارى آنرا به نام كسى تأليف كرده است . قارى اين كتاب را دريك مقدمه ودوازده فصل تنظيم كرده كه عبارتند از : 1 . مخارج حروف ، 2 . صفات حروف ، 3 .
ترقيق وتفخيم ، 4 . هاء كنايه ، 5 . مد ، 6 . ادغام ، 7 . تنوين ونون ساكنه ، 8 . وقف ، 9 .
استعاذه ، 10 . بسمله ، 11 . اختلاف در فاتحه وتوحيد ، 12 . لحن در قرائت . احتمال مى رود كتاب مورد بحث ما حتى غير از اين دوكتابى باشد كه مفصلا آنرا گزارش كرديم .
يعنى كتاب ( إرشاد الاذهان إلى تجويد القرآن ) كتاب سومى از قارى استرابادى به نظر مى رسد كه ما آغاز وانجام آنرا مى آوريم . علامه ء تهرانى از اين كتاب با عنوان ( تجويد القرآن )