در جميع لغات ايشان خلاف عادتست و چون حق سبحانه خواسته باشد كه تنبيه كند ايشان را بر نبوت آدم جميع آن لغات مختلفه را تعليم او فرموده باشد پس در حينى كه آدم بهمهء لغات ايشان اسماى مسميات را اعلام ايشان كرده باشد و هر طايفهء از ايشان آنچه مطابق لغت ايشان بوده باشد دانسته باشند و باقى لغات را به اخبار هر قبيلهء معلوم كرده باشند و بنا بر اين جواب پس معنى انبئونى آنست كه بايد خبر دهد هر قبيلهء از شما بجميع اسماى مختلفه و مخفى نيست كه اين هر دو جواب مبنىاند بر آنكه علم ايشان بنبوت آدم مقدم نبوده باشد بر اين اخبار بلكه اين اخبار مفتتح معجزات باشد در اثبات نبوت زيرا كه اگر نبوت او قبل از اين ثابت شده باشد پس بصحة قول او قائل بوده باشند و عالم بمطابقه اسما بمسميات بوده آورده‌اند كه چون آدم عليه السّلام اسماى جميع مسميات را اعلام ملائكه فرمود و ملائكه بعجز خود معترف شده بافضليت اعلميت او اقرار كردند حقتعالى به جهت اعزاز و اكرام او فرمود بايشان تا منبر او را بر گرفتند و او را در هفت آسمان بگردانيدند در عرض صد سال تا عجايب و غرايب آسمانها را بديد بعد از آن اسبى از مشك اذفر بيافريد و او را دو پر داد از در و مرجان و آدم را فرمود تا بر آنجا نشست و در آسمانها ميگرديد و بر افواج فرشتگان سلام ميكرد به اين طريق كه سلام عليكم و رحمة اللَّه يا ملائكة اللَّه ايشان جواب مىگفتند ( و عليك السلم و رحمة اللَّه يا خليفة اللَّه ) و حقتعالى از روى تعظيم و تكريم به او خطاب كرد كه اى آدم سلام و تحيت من بر تو باد و بر فرزندان صالح تو باد تا روز قيامت و نيز به جهت اعظام و اجلال و اكرام او بود كه بعد از آنكه اعلام او كرد اسماى مسميات را و اخبار ملائكه فرمود آن چيزى را كه علم به آن نداشتند امر كرد همهء ايشان را بسجود تا اعتراف كنند بفضل و مزية درجهء او و اعتذار نمايند از آنچه در حق او مىگفتند و در اين امتحان ايشان كند و محك نقد هر يك را بر عالميان ظاهر گرداند تا هر كه دعوى اطاعت و انقياد او سبحانه كند از كورهء آزمايش اخلاص مبرا از غش بيرون آيد و اگر مغشوش و معيوبست بشوايب نفاق و تمرد غش او را ظاهر ساخته مردود ابد گرداند كما قال جل ذكره * ( وَإِذْ قُلْنا ) * و ياد كن اى محمد صلَّى اللَّه عليه و آله آنكه گفتيم * ( لِلْمَلائِكَةِ ) * مر جميع فرشتگان را كه يك بار * ( اسْجُدُوا لآدَمَ ) * سجده كنيد مر آدم را سجده تحية و تعظيم نه سجده عبادت زيرا كه آن غير مرا روا نيست و نزد بعضى اين امر قبل از آن بود كه تسويهء خلق او كند لقوله تعالى فَإِذا سَوَّيْتُه وَنَفَخْتُ فِيه مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَه ساجِدِينَ اين عطف ظرفست بر ظرف سابق اگر منصوب بمضمر باشد و الا معطوفست بر جملهء متقدمه بعاملى كه در او مقدر است بلكه عطف قصه است بر قصهء ديگر و اين نعمت رابعه است كه بر بندگان تعداد مىكند و سجود در اصل لغت بمعنى تذلل است با تطامن كقوله وَالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ يَسْجُدانِ و در شرع