و ميسان [1] بگشاد ، باز فرمان داد تا كوفه و بصره بكردند ، و خود بنفس خويش بشام رفت و باز باز آمد و ابو عبيدة بن الجراح را فرمود تا عمرو بن العاص را بقنّسرين [2] فرستاد تا آن بگشاد ، و فرمان داد عمر عمرو را تا رهّاء [3] و سميساط [4] بگشاد ، باز خالد بن الوليد را فرستاد تا حمص [5] بگشاد ، باز با موسى اشعرى جندىشاپور [6] و سوس [7] و

[1] ميسان بفتح اول و سكون ثانى و سين بىنقطه و نون آخر نام ولايتى بوده است بزرگ داراى نخلستان و ديه هاى بسيار بين بصره و واسط كه قصبهء آن ميسان نام داشته است . ( معجم )
[2] اصل : قيسرى - قنسرين بكسر اول و فتح و تشديد ثانى ( بعضى حرف ثانى را مكسور خوانده‌اند ) . . . و آن ولايتى است در شام كه شهر حلب از توابع آنست بين شهر قنسرين و حلب يك منزل راه است ( معجم ) ولى فتح آنجا را بدست ابو عبيده مينويسند نه عمرو عاص - قنسرين بقولى در سنه 351 و بقولى سنه 355 هجرى در نتيجهء هجوم روميان خراب شد و سپس عمران نيافت .
[3] رهّاء بضم اول و تشديد هاء شهريست در جزيره ( بين النهرين ) بين موصل و شام ( معجم ) .
[4] سميساط بضم اول و فتح ثانى شهريست در ساحل غربى فرات و در طرف بلاد روم ( معجم ) .
[5] حمص - بكسر اول و سكون ثانى و صاد بى نقطه شهر بزرگ و قديمى و داراى بارو است بين دمشق و حلب ( معجم ) .
[6] در اصل متن چنين بوده مصححى آن را تراشيده « چندى نشابور » كرده ولى متن به خوبى پيداست و آن صحيح است . . ياقوت حموى گويد : جنديسابور بضم اول و سكون ثانى و فتح دال و ياء ساكن و سين بىنقطه و الف و باء و واو و راء - شهريست بخوزستان ، شاپور پسر اردشير آن را بنا نموده و بوى منسوب شده است و اسيران روم و گروهى از لشكر او در آن ساكن بوده‌اند . . . حمزهء اصفهانى گويد : جنديسابور تعريب ( به از انديوشافور ) است كه معناى آن بهتر از انطاكيه باشد و در معجم البلدان از قول ابن فقيه نيز شرحى ديگر نقل مىكند ولى بعقيدهء مطلعين تعريف حمزة ابن الحسن اصفهانى صحيح است و جنديشاپور معرب ( ويه اژ انتيوشاهى پوهرى ) مىباشد يعنى ( شهر شاپور بهتر از انطاكيه ) - و ساير پادشاهان ساسانى هم نظير اين اسم را بر شهرهايى كه در بين النهرين و غيره بنا كرده‌اند نهاده‌اند - ياقوت حموى صاحب معجم البلدان متوفى ( 575 - 626 ) مينويسد كه من بارها از جنديشاپور گذشتم و در آن اثرى از آبادانى نبود الخ . . .
[7] اصل : طوس و اصل متن « سوس » بوده و آن را جاهلى تراشيده طوس كرده است وسوس صحيح است كه شوش باشد .

74