هزيمت كرد و بكوفه شد بنزديك مطرّ بن ناجية الرياجى [1] و مطر او را بيعت كرد و اهل كوفه ، چون قوى گشت باز بحرب شد و بدير الجماجم هشتاد و يك حرب كردند و آن هشتاد حجاج بهزيمت شد ، اين راه هشتاد و يكم عبد الرحمن هزيمت شد [2] و بيشتر ياران او كشته شد يا غرق شد و بعضى گم شد ببيابانها ، از [ آن ] همه عامر الشعبى [3] بود كه او به ما وراء النهر فرا ديد آمد ، و سعيد بن جبير [4] به مكه فرا ديد آمد ، و عبد الرحمن ببصره شد و حجاج از پس وى بشد ، ز آنجا به پارس شد و به كرمان و باز سيستان آمد و مردمان او را بسيستان قبول كردند ، و حجاج سوى مهلَّب [5] نامه كرد به خراسان كه سپاه فرست بطلب عبد الرحمن اشعث بسيستان ، و مهلَّب اندر وقت پسر خويش را با سپاهى بسيار - مفضّل را - بسيستان فرستاد [6] ، و از بصره حجاج ، عبد الرحمن بن العباس الهاشمى [7] را با دو هزار سوار بسيستان فرستاد ، چون عبد الرحمن اشعث خبر يافت از سيستان به بست شد و عبد الرّحمن هاشمى و مفضّل بن المهلَّب با هر دو سپاه بر اثر او به بست شدند ، و بميان بست و رخد حربى سخت بكردند و بسيار مردم كشته شد

[1] كذا ظ : الرياحى . . . و در كامل ابن اثير : مطر بن ناجية اليربوعى ( ج 4 ص 180 ) .
[2] شكست عبد الرحمن در واقعهء ( مسكن ) اتفاق افتاد ( ك 4 ص 185 ) .
[3] و او ابو عمرو عامر بن شراحيل بن عبد ذى كبار الشعبى الحميرى از اهالى كوفه و از تابعين بود و از علماى جليل القدر عصر ( 19 - 105 ) هجرى ( وفيات الاعيان جلد اول ص 345 ) .
[4] اصل : حبير و او ابو عبد الله ( ابو محمد ) سعيد بن جبير بن هشام از موالى و مشاهير تابعين است مردى عالم و محدث و زاهد و تلميذ ابن عباس بوده قتلش بدست حجاج بن يوسف در شعبان خمس و تسعين و بقولى اربع و تسعين در شهر اوسط واقع شد و چهل و نه سال داشت ( 45 - 94 يا 95 ) وفيات - الاعيان ( ج 1 ص 288 ) .
[5] در اين وقت مهلب مرده بود و بروايت ابن اثير يزيد پسر مهلب والى خراسان بود و در سنه 85 سال مرگ عبد الرحمن يزيد معزول و مفضل برادرش والى شد ( ك : ج 4 ص 192 - 193 ) .
[6] اين خبر در تواريخ به نظر نرسيد .
[7] بروايت ابن اثير : عبد الرحمن بن العباس بن ربيعة بن الحرث بن عبد المطلب از ياران عبد - الرحمن اشعث بود و چون پسر اشعث با سپاه خود از سيستان بهراة رسيد و از آنجا بنزديك زنبيل باز گشت عبد الرحمن بن العباس با بيشترين لشگر پسر اشعث در هراة بماندند و با يزيد مهلب حرب كردند و عبد الرحمن عباس بهزيمت شد و گروهى از بزرگان سپاه پسر اشعث گرفتار آمدند و آنان را بحجاج فرستادند ( ج 4 ص 186 - 187 ) و حجاج پسر خود محمد و عمارة بن تميم اللخمى را بدنبال عبد الرحمن فرستاده است .

116