responsiveMenu
فرمت PDF شناسنامه فهرست
   ««صفحه‌اول    «صفحه‌قبلی
   جلد :
صفحه‌بعدی»    صفحه‌آخر»»   
   ««اول    «قبلی
   جلد :
بعدی»    آخر»»   
نام کتاب : شرح فصوص الحكم نویسنده : حسين بن حسن خوارزمي    جلد : 1  صفحه : 327


مىبخشند و سرگشتگان ظلمات جهالت را به سرچشمهء آب حيات معرفت مىرسانند و مىگويند ، بيت :
< شعر > حكيميم و طبيبيم ز بغداد رسيديم بسى علتيان را كه ز غم باز خريديم سبلهاى كهن را و غم بى سرو بن را ز رگها و ز تنهاش به چنگاله كشيديم طبيبان فصيحيم كه شاگرد مسيحيم بسى مرده گرفتيم و در او روح دميديم بپرسيد از آنها كه بديدند نشانها كه تا شكر نگويند كه ما از چه رهيديم حكيمان الهيم ز كس مزد نخواهيم كه ما پاك روانيم نه طماع و پليديم مپندار كه اين نيز هليله است يا مليله است كه اين شهره عقاقير ز فردوس كشيديم طبيبان خبيريم كه قاروره نگيريم كه ما در تن رنجور چو انديشه دويديم < / شعر > فانظر ما أعجب هذا الامر .
يعنى : نظر كن كه چه مايه عجب است كه خادم امر الهى خادم ممكنات باشد با وجود عزت عظمت و جلالت منزلت عند الله تعالى .
إلا أن الخادم المطلوب هنا إنما هو واقف عند مرسوم مخدومه إما بالحال أو بالقول ، فإن الطبيب إنما يصح أن يقال فيه خادم الطبيعة لو مشى به حكم المساعدة لها ، فإن الطبيعة قد أعطت في جسم المريض مزاجا خاصا به سمّى مريضا ، فلو ساعدها الطبيب خدمة لزاد في كمية المرض بها أيضا ، و إنما يردعها طلبا للصحة - و الصحة من الطبيعة أيضا - بإنشاء مزاج آخر يخالف هذا المزاج . فإذن ليس الطبيب بخادم للطبيعة .
يعنى : طبيب خادم طبيعت است ، و انبياء و رسل و ورثه ايشان خادمان امر الهىاند ، لكن طبيب خادم طبيعت نيست مطلقا ، و رسل نيز خدمه امر الهى على طريق الإطلاق نيستند ، چه خادم مطلقا آنست كه واقف باشد نزد امر مخدومش ، و تجاوز نكند از مرسومش . و طبيب واقف نيست نزد مرسوم طبيعت مطلقا ، كه اگر چنين بودى مساعده طبيعت كردى در هر حالى از احوالش ، و يكى از احوال طبيعت مرض است چه او مزاج خاصى است كه طبيعت او را احداث كرده است . پس اگر مساعد طبيعت بودى در كمّيت مرض زيادة كردى ، لكن سعى مىنمايد در زوال مرض و تبديل آن به صحت ، و منع مىكند طبيعت را از مرض . و اين مطلوب نيز حاصل مىشود به مزاج ديگر از طبيعت كه ملايم باشد مطلوب طبيب را .
پس طبيب از روى مزاج ملايم مر شخص را خادم طبيعت باشد نه على طريق

327

نام کتاب : شرح فصوص الحكم نویسنده : حسين بن حسن خوارزمي    جلد : 1  صفحه : 327
   ««صفحه‌اول    «صفحه‌قبلی
   جلد :
صفحه‌بعدی»    صفحه‌آخر»»   
   ««اول    «قبلی
   جلد :
بعدی»    آخر»»   
فرمت PDF شناسنامه فهرست