و ليكن ايشان سهو كرده‌اند و مراد از آن اينست كه حضرت دو قدم را بواسطه ضبط وقت نماز فريضه مقرر ساختند كه چون يك ذراع يا دو قدم بگذرد مشغول فريضه شوند و نافله را ترك كنند و به اين مضمون احاديث معتبره بسيار وارد شده است و جمعى از فضلا چنين تفسير كرده‌اند كه اين اقدام مقرر شد از جهت كامل شدن فريضه به نافله چون احاديث صحيحه گذشت كه حق سبحانه و تعالى نوافل را از جهت اتمام فرايض مقرر ساخته است و اين معنى خوبست ليكن از لفظ بعيد است و مع هذا مؤيدى بخصوص در حديثى نديده‌ام و بخصوص معنى سابق اخبار بسيار وارد شده است و گمان اينست كه نساخ اين كتاب سهو كرده‌اند چون قرينه ما بعد هست كه حضرت فرمودند كه مىتوانى نافله كردن از اول زوال تا يك ذراع از سايه زيادتى بگذرد پس چون از سايه يك ذراع بگذرد ابتدا مىكنى به فريضه و ترك مىكنى نافله را و همچنين در عصر هر گاه سايه ات دو ذراع بگذرد نافله را ترك مىكنى و ابتدا مىكنى به فريضه و اين عبارت اگر چه جزو اولش قرينه نافله است امّا جزو آخرش قرينه آنست كه لمكان الفريضه صحيح باشد كه مراد ضبط وقت فريضه باشد كه در آن وقت نافله نكنند و بر مضمونى كه حل اين حديث كرده شد احاديث بسيار در تهذيب مذكور است و نقل آنها سبب طول مىشود هر كه خواهد به آن رجوع كند و اين حديث از جمله مشكلات احاديث است مىبايد كه تدبر كنى تا آن چه حق است بر تو ظاهر شود بفضل الله تعالى و از فقه رضوى ظاهر مىشود كه اين اختلافات به اعتبار اختلاف نافله گزاران است چنان كه از احاديث صحيحه بسيار نيز ظاهر مىشود پس جمعى كه ضبط وقت را نيكو كنند به دايره هندى و اول وقت متوجه نماز نافله شوند در دو قدم خصوصا در تابستان نماز نافله ظهر را با ظهر به جا مىآورند خصوصا نماز

147