محمّد باقر صلوات الله عليه از وقت ظهر پس حضرت فرمودند كه يك ذراع گذشته از زوال شمس و وقت عصر دو ذراع گذشته از اول وقت ظهر كه چهار قدم گذشته باشد از زوال و محتمل است كه اين نسبت به كسى باشد كه نافله نگذارد و از اول ظهر يك ذراع از جهت ظهر باشد و بعد از آن يك ذراع از براى عصر باشد و ما بعد از براى نافله گذار باشد چنان كه شيخ فهميده است از اين حديث و محتمل است كه تا هشت قدم را زوال شمس گويند و مراد از ذراع اول يك ذراع باشد بعد از ذراع نافله و مراد از دو ذراع عصر دو ذراع بعد ازين دو ذراع باشد چنان كه تتمه حديث بر اين معنى دلالت دارد و بنا بر اين ذراعى از زوال شمس اين معنى دارد كه از جمله ساعات زوال شمس و محتمل است كه بعد مقدر باشد يعنى بعد از ذراعى از زوال و دو ذراع از وقت ظهر بعد از وقت ظهر باشد و چهار قدم از جهت نافله ظهر و نماز ظهر و نافله عصر باشد پس حضرت فرمودند كه ديوار مسجد رسول الله صلَّى الله عليه و آله يك قد آدم بود و چون يك ذراع از سايه زيادتى يا از سايه او مىگذشت نماز ظهر را مىگذارد چون در غالب اوقات در مدينه مشرفه سايه محسوس نمىشود و در وقت ظهر يك ذراع نمىماند حتى در زمستان بلكه شنيده‌ام كه در زمستان نيز اندكى مىماند چون قريبست به خط استوا و چون سايه دو ذراع مىگذشت نماز عصر را مىگذاردند پس حضرت فرمودند كه آيا مىدانى كه چرا ذراع را از جهت ظهر و دو ذراع را از جهت عصر مقرر فرمودند و نماز ظهر را بعد از ذراع و نماز عصر را بعد از دو ذراع مىگذارند من گفتم كه چرا چنين مقرر ساختند حضرت فرمودند كه از جهت نافله و در اين حديث و احاديث بسيار روايت كرده است كه لمكان الفريضة و اكثر علما حمل بر سهو نساخ كرده اند

146