امثال اين خبر . و بسيارى از آيات نيز بر اين معنى دلالت ظاهرى دارد ، و ليكن اكثر متكلمين علما همه را تأويل نموده‌اند به آن كه ايمان كامل آنست كه بنده مطلقا مخالفت الهى نكند ، و فايده در اين ظاهر مىشود كه فاسقى را كه اعتقاداتش صحيح باشد جايز است او را مؤمن گفتن يا نه ؟ و حق اين است كه ايمان مشترك لفظى است بر همه اطلاق مىكند ، و گاهى مؤمن مىگويند و مطلق اثنى عشرى مىخواهند ، و گاه مؤمن مىگويند و كسى را مىخواهند كه مرتكب كباير نشود ، و گاه مؤمن مىگويند و كسى را مىخواهند كه صغيره و كبيره نكند ، و گاهست اطلاق مىكند بر كسى كه اقرار ظاهرى از او صادر شود حتى بر منافقانى كه به ظاهر مسلمان باشند و اگر چه در واقع كافر باشند و اين اطلاقات در قرآن مجيد و اخبار بسيار واقع شده است .
( واتوكَّل عليك ) يعنى توكل مىكنم بر تو ، و در جميع امور اعتماد بر تو دارم ، و كارهاى خود را به تو مىگذارم كه بفضل خود همه را كفايت نمائى يا آن كه در اعمال توفيقم روزى كنى ، كه آن چه خوب باشد به جا آورم و آن چه بد باشد ترك نمايم ، و در امر معاش آن چه مرا ضرور است برسانى ، و نگذارى كه دشمنان بر من مسلط شوند و فى الحقيقه بامر حق سبحانه و تعالى همه را به او مىگذاريم چون امر به توكل فرموده است در آيات بسيار و اخبار بىشمار از آن جمله حق سبحانه و تعالى فرموده است * ( وَعَلَى الله فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ ) * [1] يعنى بايد كه مؤمنان توكل بر خداوند كنند . ديگر فرموده است كه اگر ايمان داريد توكل بر خداوند كنيد ، و فرموده است كه هر كه توكل بر حق سبحانه و تعالى كند پس خدا او را بس است .
و در حديث صحيح از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام وارد شده

[1] آيه 12 - ابراهيم .

144