غير متناهى است و همچنين نعمتهاى تو ، آنا فآنا حمد و شكر تو به جا مىآورم اگر چه تاسى به قرآن و خطب نموده بلفظ خود بگويد الحمد للَّه انسب بود اين دلالت بر دوام با عموم الف و لام و اشعارى بر عجز داشت كه حمد او را به او گذاشته بود و نعم ما قال الشاعر :
آنجا كه كمال كبرياى تو بود * عالم نمى از بحر عطاى تو بود ما را چه حد حمد و ثناى تو بود * هم حمد و ثناى تو سزاى تو بود ( وأومن بك ) يعنى اعتقاد به وحدانيت تو دارم و اظهار ايمان خود بامر تو مىكنم يا در ازدياد ايمان به عبادت و طاعت تو مىكوشم . و اين عبارت در خطب منقوله هست بنا بر اين اين را ذكر نمود ، در اكثر خطب بلفظ جمع است بعنوان :
نؤمن بك .
و همچنين عبارات ما بعد و جمع بهتر است از جهة آن كه ايمان و توكل و عبادت خود را با ديگران منضم مىسازد تا شايد مقبول شود . و وجه افراد مىتواند بود كه اين باشد كه افعال من قابل آن نيست كه با افعال ديگران منضم سازم مبادا به تشأم من از آنها نيز مردود گردد .
و ايمان در لغت بمعنى تصديق است يعنى باور داشتن و در اصطلاح عبارتست از تصديق بوجود حق سبحانه و تعالى و تصديق به وحدانيت او و تصديق به صفات ثبوتيه و سلبيه ، و تصديق به نبوّت سيّد المرسلين و هر چه او آورده است و از جناب الهى بخلق رسانيده است ، و از آن جمله است تصديق به امامت ائمه اثنى عشر صلوات الله عليهم ، و ساير اعتقاداتى كه گذشت در فايده دوازدهم ، و شك نيست كه اين اعتقادات در كار است ، و در جزويت اعمال فعليه و تركيه خلافست .
اخبار متواتره از رسول خدا و ائمه هدى صلوات الله عليهم وارد شده است : كه ايمان اقرار است به زبان ، و اعتقاد است به جنان و عمل است به اركان و

143