ارزه را بر يازده بسط مىكنيم چهل و چهار جزء مىشود پس چهل و چهار جزء قسمت مىشود بر يازده پس خارج قسمت از براي هر سهمى چهار جزء از يازده جزء ارزه مىشود و از اين تفصيل نيز معلوم مىشود كه هر قيراطي سه حبه است و هر حبه چهار دانه برنج است و باين مطلب مكرّرا تصريح نيز نموده اند تتمّة چون دانستي كه هر درهمى شش دانق است و هر دانقي بنا بر مشهور هشت حبه شعير است اكنون بدان كه هر حبه شعيرى صد ذرّه است صاحب مجمع مىفرمايد كه ذرّه بتشديد راء مور كوچكى است كه نزديك نيست كه ديده شود و گفته مىشود كه صد ذرّه يك حبه شعير است و قيل هي جزء من اجزاء الهباء الذي يظهر فى الكوّة من اثر الشمس و مراد بمثقال ذرّه كه در قران وارد است همان مقدار ذرّه است كه از همه مقادير كمتر است پس درهم كه بيست و هشت حبه است چهار هزار و هشتصد ذرّه است كه حاصل مىشود از ضرب بيست و هشت در صد و به زياد كردن سه سبع چهار هزار و هشتصد عدد ذرّات مثقال شرعى معلوم

110