يازده دينار تركه دارد و وارث چهار پسر و سه دخترند پس بهر يك از پسرها دو دينار و بهر يك از دخترها يك دينار داده مىشود و اگر مساوى نشود پس اگر بعد از قسمت چيزي باقي بماند كه بدينار نرسد بسط مىشود كسر دينار به قيراط پس قسمت مىشود بر ورثه پس اگر نيز بعد از قسمت چيزي باقي ماند كه به قيراط نرسد قيراط بسط بحبّه مىشود و قسمت مىشود و اگر نيز چيزي باقي ماند بسط بارزه مىشود و اگر بارزه نيز نرسيد قسمت به اجزاء مىشود مثلا تركه در مثال مذكور يازده دينار و سه ربع دينار شد سه ربع باقي مىماند بعد از قسمت كسر دينار كه ربع باشد كه پنج قيراط مىشود مىگيريم و در سه كه عدد حبّات قيراط است ضرب مىكنيم پانزده مىشود بر فريضه قسمت مىشود چهار قيراط باقي مىماند پس هر قيراطي را به سه حبه بسط مىنماييم دوازده حبه مىشود چون دوازده را بر يازده قسمت كنيم يك حبه باقي مىماند و يك حبه را بر چهار ارزه يعني برنج بسط مىنماييم و اين منقسم نمىشود مگر به اجزاء پس فرض مىشود از براي هر ارزه يازده جزء پس چهار

109