كمال استجلاء ) منبئ از ذات و صفات و افعال حق است ، و در هر مرتبه اى حكم خاص دارد . [9] نبوت آن حضرت در مقام اسماء و صفات ، و ولوج او در مقام احديت ، و ظهور آن حضرت به صورت فيض عام و رحمت واسعهء الهيه و تجلى در هياكل سكنهء جبروت ، و سير در مظاهر در عروج تحليلى ، « نبوت تعريفى » نام دارد . و بعد از عبور از مراتب استيداع و طى درجات كماليه در عروج تركيبى و اتصال به عقل اوّل ( اوّلين جلوهء أحمدى كه أوّل من بايعه العقل الأوّل ) و بالأخره بعد از بلوغ به مقام « أو أدنى » و فرق بعد الجمع ، به نبوت تشريعى و خاتم الأنبياء و الأولياء جلوه گر شد ، و به كلام معجز نظام و آدم و من دونه تحت لوائى مترنم گرديد .
و ما در بيان سير ولايت و ظهور نبوت تا عيسى بن مريم ، عليهما السلام ، و ختم « ولايت عامه » به او ، و نحوهء سير « ولايت مطلقهء محمديه » ، و ختم اقسام و انواع نبوات و ولايات به ختم انبيا مطالبى بيان كرديم و باز نموديم كه به وجود حضرت محمد مصطفى ، صلوات الله عليه ، نبوت به اعلى درجهء كمال خود رسيد و دولت اسماء حاكم بر مدارج نبوت به سر آمد چه آن كه نبوت جهت « خلقى » است ، و داراى دولت خاص است كه تابع اسماء حاكم بر صاحب آن مقام است ولى ولايت جهت « حقّى » است ، و حكم آن أزلى و ابدى است و در اقطاب و كمل از محمديّين سريان و ظهور دارد و خاتم « ولايت محمديه » ، كه عيسى و خضر و هر وليّى در امت مرحومه در دايرهء ختميت او قرار دارد ، حضرت مهدى موعود ، عليه و على آبائه السلام ، است .
تتميم آن وحدتى كه اصل و مايهء جميع قابليات و فعليات است و تالى غيب ذات مىباشد ، اوّل تعينى است از ذات كه كمالات مستجن در « غيب هويت » را بر خود

[9] - تفصيل اين بحث و كيفيت سهم تام آن حضرت از مظهريت تجليات ذاتى و جواهر مكنون در غيب الغيوب و فتح خزاين جواهر ذات و اسماء و افعال بر آن حضرت را شيخ عارف كامل محقق ، ابن فارض مصرى ، كه سمت ترجمانى علوم و احوال و مقامات آن حضرت را بر عهده گرفته است ، در تائيهء خود بيان داشته و در اين مقام يد بيضا نموده است . از أبيات تائيّه است : < شعر > و أسماء ذاتى عن صفات جوانحى جوازا لأسرار بها الروح سرّت . رموز كنوز عن معانى إشارة بمكنون ما تخفى السّرائر حفّت . < / شعر >

مقدمة الآشتياني 22