نام کتاب : لغات در تفسير نمونه نویسنده : مكارم شيرازى، ناصر جلد : 1 صفحه : 44
'''أَسْحار:'''
{{(آیه):وَ بِالأَسْحارِ
هُمْ}}
{{صورتی:«أَسْحار»}} جمع{{صورتی: «سحر»}} (بر وزن بشر)، در اصل به معناى{{صورتی: «پوشيده و
پنهان بودن»}} است؛ و چون در ساعات آخر شب، پوشيدگى خاصى بر
همه چيز حاكم است،{{صورتی: «سحر»}} ناميده شده است. [1]
'''أَسْرِ:'''
{{(آیه):فَأَسْرِ
بِأَهْلِكَ}}
{{صورتی:«أَسْرِ»}} از مادّه{{صورتی: «اسراء»}} به معناى حركت در شب است؛ بنابراين، ذكر{{صورتی: «لَيْل»}} (شب) در آيه براى تأكيد بيشتر اين موضوع است.
همچنين{{صورتی: «أَسْر»}} (بر وزن عصر) در اصل به معناى بستن چيزى با زنجير است؛ و اسيران را از اين
جهت{{صورتی: «اسير»}} ناميدهاند كه آنها را مىبندند. ولى{{صورتی:
«أَسْر»}} در اينجا اشاره به استحكام پيوندهاى وجودى
انسان است كه قدرت حركت و توانايى فعاليتهاى مهم به او مىدهد. [2]
'''أسرار:'''
{{(آیه):وَ أَسَرُّوا
النَّدامَةَ}}
بعضى نيز{{صورتی: «اسرار»}} را در اينجا به معناى{{صورتی: «اظهار كرده»}} گفتهاند: اين واژه، در لغت عرب در دو معناى متضاد استعمال
مىشود، و نظير آن نيز كم نيست؛ ولى، با توجّه به موارد استعمالات آن (اسرار) در
قرآن و غير قرآن، اين معنا بعيد به نظر مىرسد؛ چرا كه{{صورتی: «سرّ»}} معمولًا در مقابل{{صورتی: «علن»}} قرار مىگيرد. و{{صورتی: «راغب»}} نيز در «مفردات» به ضعيف بودن اين قول تصريح
كرده است؛ هر چند بعضى از علماى لغت، به هر دو معنا اشاره كردهاند. [3]
'''إِسْراف:'''
{{(آیه):وَ اشْرَبُوا وَ
لاتُسْرِفُوا}}
{{صورتی:«إِسْراف»}} از مادّه{{صورتی: «سرف»}} كلمه بسيار جامعى است كه هر گونه زياده روى در كميت، كيفيت، بيهودهگرايى،
اتلاف و مانند آن را شامل مىشود؛ و اين روش قرآن است كه به هنگام تشويق به
استفاده كردن از مواهب آفرينش، فوراً جلو سوء استفاده را گرفته و به اعتدال توصيه
مىكند. بنابراين به معناى وسيع كلمه، هر گونه تجاوز از حدّ در كارى است كه انسان
انجام مىدهد؛ ولى غالباً اين كلمه در مورد هزينهها و خرجها گفته مىشود.
تعبير به{{صورتی: «اسراف»}} در سوره{{صورتی: «طه»}} ممكن
است اشاره به اين باشد كه آنها نعمتهاى خداداد، مانند: چشم، گوش و عقل را در
مسيرهاى غلط به كار انداختند. و اسراف
[1]سوره ذاريات: 18؛[https://lib.eshia.ir/27575/22/332/أَسْحار مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه، ج22، ص332.]
[2]سوره هود: 81؛[https://lib.eshia.ir/27575/9/228/أَسْرِ مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه، ج9، ص228.]؛سوره انسان: 28؛[https://lib.eshia.ir/27575/25/383/أَسْرِ مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه، ج25، ص383.]
[3]سوره سبأ: 33؛[https://lib.eshia.ir/27575/18/115/أسرار مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه، ج18، ص115.]
نام کتاب : لغات در تفسير نمونه نویسنده : مكارم شيرازى، ناصر جلد : 1 صفحه : 44