حنيفة إلى أن مسح بعضه هو الفرض ، ومن أصحاب مالك من حد هذا البعض بالثلث ومنهم من حده بالثلثين . وأما أبو حنيفة فحده بالربع ، وحد مع هذا ، القدر من اليد الذى يكون به المسح ، فقال : إن مسحه بأقل من ثلثة أصابع لم يجزه . وأما الشافعى فلم يحد في الماسح ولا في الممسوح حدا ، ( 1 ) علما اتفاق كرده اند بر اين كه مسح سر از واجبات وضو است ، ولى در اندازه لازم از مسح سر اختلاف دارند . " مالك " قائل به اين است كه مسح تمام سر واجب است . " شافعى " و بعضى از اصحاب مالك و ابوحنيفه بر اين عقيده اند كه فقط مسح مقدارى از سر واجب است .
بعضى از اصحاب مالك كه معتقد به وجوب مسح مقدارى از سر هستند ، مقدار لازم را يك سوم سر معين كرده اند . بعضى ديگر مقدار آن را دو سوم سر تعيين كرده اند . " ابوحنيفه " مى گويد : مقدار آن يك چهارم است . و علاوه بر اين ، " ابوحنيفه " مقدارى از دست را كه با آن مسح مى شود تعيين كرده است و گفته : اگر سر را به كمتر از سه انگشت مسح كند كافى نيست . " شافعى " نه براى دست و نه براى سر ، حدى را معين نكرده است .
" ابن رشد " سپس اضافه مى كند : اصل اين اختلاف ناشى از آن است كه " باء " در كلام عرب مشترك بين دو معناست :
1 ) زائده ، مثل قول خداى تعالى : * ( تنبت بالدهن ) * ( 2 ) بنا بر قراءت به ضم " تاء " وكسر " باء " . ( 3 )

1 . محمدبن احمدبن محمدبن احمدبن رشد قرطبى ، بداية المجتهد ، طبع مصر ، ج 1 ، كتاب الطهاره ، كتاب الوضوء ، الباب الثانى ، المسألة السادسه ، ص 11 . 2 . المؤمنون ، آيه 20 : * ( وشجرة تخرج من طور سيناء تنبت بالدهن وصبغ للاكلين ) * ، و از طور سينا درختى بر مى آيد كه روغن و نان خورشى براى خورندگان است . 3 . تنبت .

164