معاذ گفت وقتى كه پيامبر مرا به سوى يمن فرستاد ، فرمود : قضاوت نكن و فيصله نده ، مگر به آن چه كه يقين دارى . پس اگر امرى بر تو دشوار شد ، پس توقف كن و فتوا نده تا اين كه بر تو روشن گردد يا آن كه درباره ء آن به من نامه اى بنويس . همچنين روايات ديگرى وجود دارد كه عمل به رأى را خطا مى شمارد : پيامبر اكرم ( صلى الله عليه وآله ) فرمود : . . . فيبقى ناس جهال يستفتون فيفتون برأيهم فيضلون و يضلون ( 1 ) ، پس مردمى نادان باقى مى مانند كه از آنان سؤال مى شود و طبق رأى خود جواب مى دهند ، پس گمراه مى كنند و گمراه مى شوند . رسول خدا ( صلى الله عليه وآله ) فرمود : لم يزل أمر بنى إسرائيل معتدلا حتى نشأ فيهم المولدون ، أبناء سبايا ( 2 ) الامم ، فقالوا بالرأى فضلوا وأضلوا ، ( 3 ) هميشه امر بنى اسرائيل بر اعتدال بود تا آن كه افراد غير اصيل در بين آن ها ظاهر شدند كه فرزندان اسيران امت ها بودند . آن ها به رأى خود فتوا دادند ، پس گمراه شدند و گمراه كردند .
1 . صحيح البخارى ، كتاب الاعتصام ، دارالقلم ، ح 2114 ، رقم 6763 و كتاب العلم ، رقم 98 ، صحيح مسلم ، كتاب العلم ، رقم 4828 ، سنن الترمذى ، كتاب العلم ، رقم 2576 ، مسند احمد ، مسند المكثرين ، رقم 6222 و 6498 و 6602 ، سنن ابن ماجه ، كتاب المقدمه ، رقم 51 ، سنن الدارمى ، كتاب المقدمه ، رقم 241 ( ترقيم العالميه ) . 2 . السبى ، اسرى الحرب من النساء والولدان . 3 . سنن ابن ماجه ، ج 1 ، ص 8 ، رقم 55 ( ترقيم العالميه ) وكنز العمال ، دارالكتب العلميه ، ش 914 .