كتاب هاى متعددى در اين زمينه مطالعه كرده ام كه هر يك به نوبهء خود از مزايايى برخوردار بودند ، ولى انصافا هيچ يك به پاى اين رساله نمى رسند . استاد در اين رساله با پرهيز از ورود در مباحث كم فايده يا تكرارى ، با استفاده از شيوه ء مقايسه اى و طرح جامع مباحث ، با وجود رعايت اختصار ، با روشى عالمانه مسألهء اجتهاد و تقليد را مورد بررسى قرار داده اند . اين رساله قبلا در سال 1372 با ماشين حروف زنى دستى ، تايپ شده و در اختيار كنفرانس وحدت اسلامى در شهر زاهدان قرار گرفته بود .
رسالهء سوم ، چهارم و پنجم در موضوع فقه مقارن است كه اين رساله ها نيز جهت ارائه در همان كنفرانس در سال هاى بعد نگاشته شده است . عناوين اين رساله ها به ترتيب عبارتند از : " سنت و بدعت در اذان " ، " وضو در كتاب و سنت " و " جمع بين صلاتين " . در ميان سه رسالهء اخير ، دو مقالهء " وضو " و " جمع بين صلاتين " قبلا در برنامهء نرم افزارى معجم فقهى - نسخهء سوم - مؤسسهء آية الله العظمى گلپايگانى ( رحمهم الله ) گنجانيده شده و به صورت لوح فشرده ( CD ) توزيع شده بود و اكنون در بانك هاى اطلاعاتى موجود است .
توضيحى كه درباره ء اين سه رساله و رسالهء بعدى بايد بدهم ، اين است كه با وجود تخصصى بودن مباحث آنها ، بحمدالله طورى تنظيم شده است كه با اندكى تأمل و دقت ، براى بسيارى از افراد ، خصوصا دانشجويان عزيز و نسل جوان و پرسشگر قابل استفاده است .
آخرين رساله ، بعد از تنظيم مجموعهء مقالات پنجگانهء قبلى ، توسط استاد نگارش يافت و براى ويراستارى به حقير واگذار گرديد .
اما كارهايى كه انجام گرفت ، عبارتند از :
1 - اعراب گذارى آيات ، اسامى اشخاص ، متن روايات و كليهء عبارات عربى اين رساله ها .
2 - ترجمهء تمامى روايات و عبارات عربى ، غير از روايات رسالهء نخست كه ترجمهء آن قبلا توسط خود استاد صورت گرفته بود و من فقط روايات افزوده شده را ترجمه كردم .
3 - ويراستارى علائم ، ويراستارى دستورى و گاهى هم ويراستارى محتوايى هر

12