فصل نهم از باب چهارم در ذكر اسماعيليان و آن دو مقاله است .
مقاله اول در ذكر اسماعيليان مصر و شام و مغرب چهارده تن ، مدت ملكشان از سنهء ست و تسعين و مأتين تا سنهء ست و خمسين و خمسمائه دويست و شصت سال . اسماعيليان مصر و شام و مغرب اگر چه بر ايران حكم نكردند و ازين كتاب مقصود احوال ايرانست ، اما چون اسماعيليان ايران داعيان ايشان بوده‌اند و بروايات مجعول نسبت خود بديشان مىرسانند ، از احوال ايشان نيز شمه‌اى بايجاز ياد كنيم . اول ايشان المهدى صاحب سعيد خواجه علاء الدين عطا ملك بن صاحب ديوان جوينى در تاريخ جهانگشاى آورده است [1] كه اسماعيليان او را مهدى آخر زمان مىدانند و اهل سنت و جماعت مغربيان او را از نسل عبد الله بن سالم بصرى مىشمارند و عراقيان او را از نسل عبد الله بن ميمون قداح مىدانند و او داعى اسماعيل بن جعفر صادق بود و در عيون التواريخ على بن انجب البغدادى آورده كه او از نسل جعفر صادق بوده و نسبش برين موجب ياد كرده : المهدى محمد بن الرضى عبد الله بن التقى قاسم بن الوفى احمد بن الوصى محمد بن اسماعيل بن جعفر الصادق رضى الله عنه و اين محمد جد جد مهديست . از دست بنى عباس بولايت رى گريخت به محمد آباد و آنجا مدفون است و آن ده به دو منسوبست . فرزندان او بولايت قندهار افتادند و نسل او در آنجا مشهور است .

[1] - اين قسمت چنان كه مستوفى صريحا نوشته تماما از جلد سوم تاريخ جهانگشا برداشته شده و مرحوم قزوينى تحقيقات بسيار نفيس و دقيقى درين موارد كرده و به صورت حواشى يا اضافات در آن كتاب آورده است . هر كه خواهد بدانجا رجوع كند .

508