و انجام دولت سلاجقه قصيده‌اى گفت . مطلعش اينست :
شعر [ چون ] [1] ملك اتسز بتخت ملك بر آمد * دولت سلجوق و آل او بسر آمد سلطان سنجر بدين سخن از وطواط برنجيد و عازم جنگ اتسز شد و خوارزم محصور كرد . اتسز [ در صلح زد ] [2] . سلطان سنجر مكرمت فرمود و عذر او بپذيرفت و با خراسان مراجعت كرد . اتسز [ از پيمان بگرديد ] [3] . و فرمان سلطان خوار داشت . سلطان ديگر باره [ به پيكار او عزم كرد ] [4] . اتسز بترسيد و اين قطعه انشاء كرد و [ به خدمت سلطان ] [5] فرستاد :
مرا با ملك طاقت جنگ نيست * به صلح ويم [6] نيز آهنگ نيست ملك شهريار است و [ از شهريار [7] ] * هزيمت شدن بنده را [8] ننگ نيست اگر بادپايست خنگ ملك * كميت مرا پاى [9] هم لنگ نيست بخوارزم آيد به سقسين روم * خداى جهان را جهان تنگ نيست سلطان نيز بجواب اديب صابر را بفرستاد و پيغامهاى شاهانه داد و اتسز را نكوهش كرد كه در حال عجز صلح جستن و در وقت امن عهد شكستن [ صنعت باد سارى باشد نه سيرت شهريارى ] [10] . هر چند مرا از دشمنى او خوفى نيست ، اما چون در ميانه مسلمانان هلاك [11] مىشوند ، از خداى تعالى مىترسم . اگر اتسز خود را علف دوزخ نسازد ، [ او را بهتر بود . ] [12] اتسز را جوابى سزاوار نبود [13] . از

[1] - در جهانگشا و بتبع آن در كليهء نسخ گزيده اين كلمهء لازم نيامده ولى در جامع التواريخ وجود دارد .
[2] - نسخ : ، او در : ب : با اودم .
[3] - ر : آن پيمان شكست - ف : پيمان شكست ب : از پيمان بگشت .
[4] - نسخ : عزم پيكار او كرد .
[5] - ر : بسلطان - ب : پيش وى ف : به دو .
[6] - ب ، ف : ملك - ق : بجنگ ملك .
[7] - ب ، ر ، ف : شاه جهان .
[8] - ايضا : زومرا .
[9] - ب : دست .
[10] - ب : نه صنعت پادشاهى و نه .
[11] - ر : ناچيز ب : كشته .
[12] - ف ، ب : بهتر باشد .
[13] - ب : چون جوابى بسزا نبود

482