صابى دبير آورده است كه بويه از تخم بهرام گور است . نسبش [1] بويه بن فنا خسرو بن تمام بن كوهى بن شيرذيل [2] بن شير كنده بن شير ذيل [3] بن شيرويه بن شستان شاه بن سيس فيروز بن شيرذيل بن سنباد بن بهرام گور و بعضى از ديلمان گويند كه از تخم ديلم بن ضبه‌اند [4] . اين بويه در ديهى از ولايت ديلمان قزوين كه كياكليش [5] نام داشت مقيم بود . گوهر خود نهان داشتى . چون ماكان بن كاكى بن نعمان پادشاه ديلمان را قهر كرد و بر آن ملك مستولى شد ، بويه به خدمت او پيوست و در سلك خدام او منتظم شد . او را سه پسر بود : على و حسن و احمد . اين برادران و اسفار بن شيرويه و مرداويج و وشمگير ، ابناى زيار جيلى ، از تخم ارغش كه بعهد كيخسرو پادشاه گيلان بود ، ملازمت ماكان بن كاكى مىكردند . تا اسفار بن شيرويه بر ماكان خروج كرد او را بجهانيد و بر ملك ديلمان مستولى شد ، در سنهء خمس عشر و ثلاثمائة . بعد از يك سال بر دست قرامطه كشته شد . مرداويج بن زيار بر جاى او حاكم ديلمان گشت و رودبار و طالقان و رستمدار در ضبط آورد . پس مازندران و ملك رى و قزوين و ابهر و زنجان و طارمين مستخلص كرد و باستخلاص ديگر بلاد عراق كوشيد . در همدان قتل عام و نهب و غارت كردند ، چنان كه دو خروار بند ابريشمين از شلوار مقتولان بيرون كردند . پس ماكان بن كاكى بجنگ او آمد و ازو منهزم بخراسان رفت . مرداويج ، على بن بويه را با برادران به كرج [6] فرستاد و خود باستخلاص اصفهان رفت . مظفره بن ياقوت از قبل مقتدر خليفه حاكم آنجا بود .
جنگ كردند . مظفر مقهور شد . مرداويج بر اصفهان مستولى گشت . مظفر بفارس رفت ، پيش پدر . ياقوت با لشكر بجنگ مرداويج آمد و منهزم شد . درين حال ،

[1] - ابن الاثير : ابو شجاع بويه
[2] - ايضا : شير ذيل الاكبر
[3] - ايضا شير ذيل الاصغر
[4] - ابن - الاثير پس از ذكر نسب آنان اضافه مىكند : . . هكذا ساق نسبهم الامير ابو نصر ماكولا و اما ابن مسكويه فانه قال انهم يزعمون انهم من ولد يزدجرد بن شهريار آخر ملوك الفرس . الا ان النفس اكثر ثقة بنقل ابن ماكولا ، لانه الامام العالم بهذه الامور ( الكامل حوادث 321 )
[5] - ق : كلاكيش - م ، ر : كياكيش
[6] - ر ، ب : كرخ . مقصود ازين كرج شهر آبادى بود در محل فعلى كرهرود كنونى .

409