فاتحه در ذكر آفرينش كاينات حق سبحانه و تعالى در مبدأ فطرت از كمال قدرت خالقيت و مراد ظهور وحدت الهيت ، از يك لفظ دو عالم آفريد : يكى [ عالم امر [1] ] كه از جسم و جا [2] مبراست ، دوم عالم خلق كه آن را جسم و جا [ 2 ] ست . يعنى اين هر دو عالم از صورت آفرينش عقل كل پيدا گشت كه ( اول ما خلق الله تعالى العقل ) ، از عقل كل ، نفس كل و هيولى پديد آمد و از آن چهار عنصر و به بالاى آن اطباق نه آسمان محيط شد و در خلقت بتقدم [3] زمان هيچيك بر ديگر محتاج نشد ، انما امره اذا اراد شيئا ان يقول له كن فيكون . [4] بر اطباق آسمان ستارگان آفريد ، از آن هفت سيارگانند و از ايشان ، آفتاب و ماه بمرتبه پيشتر . آفتاب را روشنى داد كه از پرتو آن روى زمين روشن گشت و جرم ماه از نور آن مقتبس شد . سيارگان سبعه را هر يك بر فلكى از اول تا هفتم و ثوابت را بر هشتم جاى داد و آن را بر دوازده بخش كرد [5] و هر بخشى برجى و هر برجى به سى درجه و هر درجه‌اى به شصت دقيقه و على هذا القياس تا عاشره و آفتاب و ماه ، هر يك را يك برج خانه داد و پنج سيارهء ديگر را ده برج و فلك نهم را بر تمامت مستولى گردانيد و در هم پيوست از شمال و جنوب عقده و رأس و ذنب پيدا شد . افلاك را سير دورى داد . كواكب سبعه را در مدت زمان مخالف [ بهم ] [6] و تمامت را هم در مدت زمان و هم در سير مخالف [ نهم ] [7] و فلك نهم را در هر شبانه روزى كه بيست و چهار ساعت است ، يك دورست و به قوت حركت او هشت فلك كه در اندرون اواند ، با او دوار شدند و زمين ساكن شد و از آن دور ، لازم آمد كه روشنى آفتاب بر روى زمين گه پيدا و گه ناپيدا باشد و عبارت از آن روز و شب

[1] - نسخه ر : [ عالم ذر ]
[2] - ر ، م : جان
[3] - ب : تقديم
[4] - قرآن كريم : يس ، 82
[5] - م ، ك ، ر : دوازده برج كرد
[6] - ب : [ مخالف همديگر ]
[7] - ب : [ مخالف همديگر ] ، ر : [ هم ] .

15