ظهر را پنج ركعت كرده وركعتى كه بدست او است سيمى عصر است پس نسبت بظهر شك بعد از سلام است ونسبت بعصر شك ما بين سه وچهار ولكن در اين فرض حكم شك ما بين سه وچهار را در نماز عصر نمىتوان عمل نمود زيرا كه اگر در واقع ظهر را چهار ركعت كرده لابد عصر را نيز چهار ركعت كرده ومحلى براى نماز احتياط باقى نيست واگر ظهر را پنج ركعت كرده پس عصر او سه ركعت بوده وبناء بر چهار معنى ندارد پس مقتضاى قاعده اعاده هر دو نماز است بلى هر گاه نماز عصريرا كه مشغول بان است عدول كند به نيت ظهر وركعت ديگرى بر ان بيفزايد ونماز را تمام كند يقين مىكند كه نماز ظهر صحيحى بجا اورده زيرا كه در واقع يا نماز اول چهار ركعت بعمل امده نه پنج والا نماز دويم كه عدول بظهر كرده سه ركعت بوده با ركعتى كه بر ان افزوده شده چهار ركعت است وبعد از ان عصر را بجا اورد وهم چنين است در مغرب وعشا بعد از فرض انكه مجموع اندو نماز را بداند هفت ركعت بعمل اورده وپيش از سلام نماز عشا شك كند در انكه مغرب را سه ركعت كرده تا ركعتى كه مشغول بان است چهارمى عشا باشد يا انكه مغرب را چهار ركعت كرده تا ركعتى كه مشغول بان است سيمى عشا باشد كه مقتضاى قاعده اعاده هر دو نماز است ودر ان نيز اگر عدول بمغرب كند وتمام كند علم اجمالى پيدا مىكند كه مغرب صحيحى بعمل امده يا اولى سه ركعتى بوده نه چهار ركعتى والا نماز دويم كه عدول بمغرب كرده سه ركعتى است وشك ما بين سه وچهارى كه در نماز دويم دارد يا انكه شك در ركعات نماز مغرب مبطل نماز است مضر بجواز عدول نيست زيرا كه در نماز مغرب اكتفا بخصوص نماز دويمى نمىكند بلكه بعد از بجا اوردن ان يقين مىكند كه يك نماز سه ركعتى در واقع بعمل امده ( سى ام ) اگر يقين كند كه مجموع ظهر وعصر را نه ركعت بجا اورده ونداند كه زيادى در ظهر بوده يا در عصر پس هر گاه يقين وشك بعد از سلام عصر پيدا شود بايد يك نماز چهار ركعتى بقصد ما في الذمه بجا اورد واگر پيش از سلام عصر پيدا شود شك او نسبت بنماز ظهر شك بعد از فراغ است كه بقاعده اعتبار ندارد ونسبت بنماز عصر شك ميان چهار وپنج است ولكن نظر بعلم اجمالى بزياده ركعت بهر دو قاعده نمىتوان عمل نمود بلكه اگر بعد از اكمال سجدتين باشد وعدول بظهر كند ونماز را تمام كند ودو سجده سهو بجا اورد علم اجمالى پيدا مىشود بانكه ظهر چهار ركعتى صحيح بعمل امده ( سى ويكم ) اگر يقين كند كه مجموع نماز مغرب وعشا را

455