مجراى قاعده فراغ است كه بايد بنا گذارد تمام بعمل امده ونسبت بنماز عصر شك ما بين سه وچهار بناء بر اكثر است كه بايد بنابر چهار گذارد وبعد از نماز نماز احتياط بجا اورد الا انكه بملاحظه علم اجمالى بنقصان يك ركعت عمل كردن بهر دو قاعده با هم ممكن نيست پس بايد هر دو نماز را اعاده كند بلى احوط ان است كه اولا يك ركعت بر نماز عصر بيفزايد بعد از ان هر دو نماز را اعاده كند زيرا كه محتمل است قاعده فراغ از باب اماره شرعيه حجت باشد وهم چنين است حكم نماز مغرب وعشا در صورتيكه پيش از سلام نماز عشا علم اجمالى بهم رساند بنقصان يكى از دو نماز كه بايد هر دو را اعاده كند واحتياط باضافه يك ركعت در نماز عشا در ان نيز جارى است ( بيست وهفتم ) اگر بعد از نماز ظهر وعصر بداند كه مجموع ان دو نماز را هشت ركعت تمام بجا اورده ولكن نداند كه هر كدام را چهار ركعت بجا اورده يا انكه يكى از اندو را پنج ركعت وديگرى را سه ركعت بجا اورده بقاعده فراغ اعتنا بشك خود نكند وبنا گذارد كه هر دو نماز را چهار ركعت بعمل اورده وهم چنين در نماز مغرب وعشا اگر بعد از سلام بداند كه مجموع اندو را هفت ركعت بجا اورده وشك كند در زياده يك ركعت از يكى از انها ونقصان ديگرى كه بنا را بر صحت گذارد ( بيست وهشتم ) اگر پيش از سلام عصر يقين كند كه مجموع اندو نماز را هشت ركعت بعمل اورده ولكن شك كند كه ايا ظهر را چهار ركعت كرده پس ركعتى كه مشغول بان است چهارمى عصر است يا انكه ظهر را سه ركعت كرده وركعتى كه مشغول بان است ركعت پنجم عصر است پس نسبت بنماز ظهر چون شك بعد از سلام است اعتنا نكند وبنا را بر صحت ان گذارد ونسبت بنماز عصر شك ما بين وچهار وپنج است آن را نيز بنابر چهار گذارد اگر بعد از اكمال سجدتين باشد پس تشهد وسلام بگويد وبعد از ان دو سجده سهو بجا اورد وهم چنين در نماز مغرب وعشا كه پيش از سلام عشا بداند كه مجموع ان دو نماز را هفت ركعت كرده وشك كند در انكه مغرب بسه ركعتى سلام داده وركعتى كه مشغول بان است چهارمى عشا باشد يا انكه مغرب را بدو ركعتى سلام گفته وركعتى كه بان مشغول است پنجمى عشاست كه نماز عشا را تمام وحكم بصحت هر دو نماز كند ( بيست ونهم ) در عكس مفروض مسألة سابقه بانكه با يقين بهشت ركعت كردن نماز ظهر وعصر پيش از سلام عصر شك كند در انكه ظهر را چهار ركعت كرده وركعتى كه مشغول بان است چهارمى عصر است يا انكه

454