ج برگردد به قيام و برود به ركوع و ذكر ركوع را بگويد و احتياطاً اعادهء نماز نمايد [1] .
س هر گاه به حدّ ركوع خم شد [ و ] فراموش كرد ركوع را و رفت به سجده [ و ] پيشانيش به مهر نرسيده به يادش افتاد ، تكليفش چيست ؟
ج اگر به قصد ركوع خم شده و به حدّ ركوع هم رسيده [2] ، برگردد قيام بعد از ركوع را بياورد و آن چه ترك شد از ذكر ركوع و طمأنينه ، مضرّ نيست . و اگر به قصد ركوع نبوده ، برگردد ، قيام متّصل به ركوع را بياورد با ركوع ؛ و على أيّ حال ، منحنياً برگشتن لازم نيست ، بلكه جائز نيست [3] .
س ذكر ركوع ، واجب است يا نه ؟
ج بلى واجب است .
س اذكار ركوع چيست ؟
ج اذكار ركوع ، مجزى است يك مرتبه گفتنِ ذكر كبير را كه آن : « سبحان ربّى العظيم و بحمده » است يا ذكر صغير [ را ] سه مرتبه [ كه ] « سبحان الله » [ است ] ؛ و در حال ضرورت ، كفايت مىكند يك مرتبه [4] و مستحب است كه طاق بخواند آن را كه عبارت از سه مرتبه يا هفت مرتبه باشد .

[1] استحباباً اگر فراموشى ، قبل از انحنا باشد ؛ و گذشت حكم صورتهاى ديگر .
[2] و مختصر مكثى را كه با آن صدق ركوع مىكند به جا آورده باشد .
[3] گذشت كه هر انحنايى ، ركوع نيست ، بلكه مختصر توقّف ، لازم است در آن . و اگر به قصد ركوع خم شد و در محلِّ ركوع ، فراموش كرد و ركوع محقّق نشد ، آيا منحنياً برمىگردد به حدّ ركوع و بعد قيام بعد از ركوع را انجام مىدهد و تمام مىنمايد نماز را ، يا بر مىگردد به قيام و پس از آن ركوع مىنمايد ؟ و تعيين آن در دوّمى گذشت . و بر هر تقدير ، احتياطاً نماز را اعاده مىنمايد ، بلكه لزوم اعاده در اوّل ، متعيّن است ، و در دوّمى ، اعاده احتياطاً ترك نشود .
[4] گذشت كفايت مطلق ذكر ، اگر چه تسبيح ، احوط است .

372