تمكَّن از وضو يا غسل بعد از نماز با تيمّم اگر بعد از نماز با تيمّم صحيح ، متمكَّن از تطهير با آب شد ، اعاده لازم نيست ، چه آن كه در خارج وقت ، متمكَّن بشود ، يا قبل از خروج وقت بنا بر اقوى ؛ و فرقى بين سفر و حضر در اين حكم نيست .
و هم چنين فرقى بين متعمّدِ جنابت بعد از فقدان آب و غير او نيست ، بلى متطهّر ، بعد از وقت ، ابطال طهارت نمىنمايد با علم به عدم تمكَّن از تطهير به آب ، چنانچه گذشت در غير صورت عسر و حرج . و اگر ابطال كرد ، تيمّم ، واجب و صحيح است و در وجوب اعاده و قضا ، بعد از تمكَّن از آب ، تأمل است ؛ و هم چنين است تأمّل در وجوب اعاده بر تيمّم براى ازدحام در « جامع » و خوف فوات جمعه در صورت مشروعيّت تيمّم ، مثل تقدير قول به وجوب تعيينى ؛ و هم چنين متيمّمى كه نماز در نجس بخواند بعد متمكَّن شود از نماز در طاهر با تطهّر به آب وضو يا غسل .
و عدم وجوب اعاده ، در همه مذكورات ، محتمل است ، لكن احتياط ترك نشود .
تيمّم براى ضيق وقت و انكشافِ خلاف تيمّم براى ضيق وقت علماً ، يا خوفاً به خوف عقلائى ، جايز است ؛ و با انكشافِ سعهء وقت بعد از نماز ، اعاده لازم نيست ؛ و در قاطعِ بخلاف ، احتياط به اعاده ترك نشود .
تيمّم در اول وقت تيمّم با يأس از آب تا آخر وقت ، جايز است اگر چه در اوّل وقت باشد ، براى نماز فريضه ، بخلاف صورت علم به آن در آخر وقت ، كه بايد تأخير نمايد بنا بر احتياط شديد .
و اگر اميد تمكَّن در آخر وقت دارد ، افضل و احوط تأخير است ، لكن اظهر ، جواز مبادرت به نماز با تيمّم براى آن است .
و در صورت تيمم براى غايت ديگرى [ كه با آن ] واجب يا مستحب به جا آورد ، قول به مضايقه و عدم جواز بدار به فريضه در اوّل وقت ، در اين صورت ضعيفتر است .
و فرقى بين نبودن آب در اوّل وقت يا مرض و ساير اعذار نيست .

224