و هم چنين اگر بترسد بر ميّت از غسل دادن به جهت عارضى مثل سوختن يا آبله در او بودن احوط و اقوى اين است كه او را سه تيمّم بدهند ، چنانكه گذشت .
و تيمّم را به دست خود [1] عمل آورند نه به دست ميّت ؛ و احوط جمع است ميان دست حَىّ و ميّت با امكان .
مباح بودن مكان غسل ميت و اقوى لزوم مباح بودن [2] مكان غسل است .

[1] بنا بر اظهر . و احوط در صورت ارادهء جمع ، نشاندن ميّت است و ماندن در پشت سر ميّت و تيمم دادن به دست حىّ ، به نحوى كه اگر با دست ميّت انجام بگيرد به همان كيفيّت است با امكان و عدم عسر . و در صورت عدم امكانِ مباشرتِ با دست ميّت يا عسر در آن ، معيّن است اكتفا به مباشرت زنده به نحو مذكورِ ممكن ، يا غير آن با عدم امكان يا عسر .
[2] به نحوى كه در مكانِ غسلهاى ديگر مقرّر است . ( استقبال هنگام غسل دادن ) و امّا استقبال در حال غسل ، پس اظهر استحباب آن است اگر چه احوط است . و ظاهر ، بلكه مقطوع آن است كه تا حال فراغ از غسل ، استقبالْ ، به وجه و باطن قدمين است و بعد از فراغ تا وقت وضع در قبر ، به يك صورت است . ( استيذان در پاره كردن پيراهن ميت ) و احوط استيذان از اهل اذن است در پاره كردن پيراهن ميّت براى بيرون آوردن از زير ، در حال غسل يا بعد از آن ، كه مستحبّ است كه به پاره كردن باشد در صورت حاجت و بيرون آورده شود از پايين ميّت . ( بعضى از مستحبّات و مكروهات غسل ميّت ) و ستر عورت ميّت از غير ناظرى كه حرام است بر او نظر ، واجب نيست ، بلكه مستحب است . و در هر يك از غسلهاى سه گانه ، مستحبّ است شستن هر عضوى از ميّت سه مرتبه و بعد از هر غسلى از غسلهاى سه گانه ، مستحبّ است شستن غاسل دستهاى خود را تا مرفق . و مستحب است بدن ميّت را خشك نمايد از آب غسل بعد از اغسال سه گانه و قبل از تكفين . و مكروه است گرفتن ناخن ميّت و ترجيل موى او و ازاله كردن مقدارى كه لازم نباشد مقدّمتاً براى غسل ، بلكه احتياط در ترك آن است ، مگر در صورت مانع بودن از غسل مغسول .

179