آنها را از بين برده است . مرحوم شيخ حرّ عامليّ ( ره ) بنا بر نقل صاحب ذريعة ( ره ) فرموده : من پاره اى از تفسير او را ديده‌ام . و شايد مرادش از آن قطعه از تفسير روايات مبسوطه اى است كه مرحوم نعمانيّ با اسنادش به امام صادق ( ع ) آنها را روايت كرده و مقدمهء تفسير خويش قرار داده است . و اين روايات به صورت جداگانه با خطبهء مختصرى تدوين گرديده و به « المحكم و المتشابه » ناميده شده است . و اين كتاب به سيد مرتضى عليه الرّحمة منسوب است و اخيرا در ايران چاپ شده است . و همهء آن را علامهء مجلسى ( ره ) در كتاب بحار الانوار كتاب القرآن آورده است .
( رجوع شود به الذّريعة ج 4 ص 318 ) نسخه هائى كه كتاب با آنها مقابله شده لازم به توضيح است كه در تصحيح اين كتاب بر چهار نسخه تكيه داشته‌ايم :
1 - نسخهء خطَّى كامل و ارزشمند موجود در كتابخانهء ملَّى عمومى ملك واقع در تهران به شماره 3617 ، اين نسخه داراى 226 صفحه 16 سطرى و ابعاد 10 ، 15 سانتيمتر است نويسنده آن محمد مؤمن جرفادقانيّ است و در روز پنجشنبه 21 ماه مبارك رمضان سال 1077 كتابت آن را به پايان رسانده است . از خلال نوشته هاى كتاب چنين بر مىآيد كه نويسنده به هنگام كتابت به نسخه هاى ديگرى مراجعه كرده است .
2 - نسخه اى چاپى كه اسانيد و دو باب آخر آن با نسخه موجود در كتابخانه آستان قدس رضويّ سلام الله عليه به شماره 187 مقابله شده است ، مقابله آن وسيله عالم بارع و محقّق شريف سيّد موسى زنجانى ادام الله تعالى ظلَّه انجام يافته و ايشان اختلاف فيما بين را در حاشيه و در ميان سطرها و بالاى كلمات آن مرقوم داشته است و پشت نسخه چنين نوشته : « در نسخه موجود كتاب در كتابخانه قدس رضوى سلام الله عليه به شماره 187 به خطَّ بسيار نيكوئى ( كه به نظر مىرسد خطَّ نسخه بردار كتاب است ) : كتاب غيبت تأليف أبى عبد الله محمد بن ابراهيم نعمانى رحمه الله كه آن را در ذي حجّة سال 342 تأليف كرده و بر پشت آن خطوط فراوانى است كه تاريخ پاره اى از آنها 13 ذى قعده 720 و بعضى به خطَّ بسيار نيكو چنين است : « قرائت و صفحه نگارى آن را به پايان رسانيدم نيازمند

17