هم چنان به آن حضرت دروغ بستند . جز اين نيست كه حديث را ( يكى از اين ) چهارگونه شخص براى تو نقل مىكند و آنان را پنجمى نيست ( بيرون از اين چهار قسم نيستند ) .
اوّل : منافقى كه تظاهر به ايمان مىكند ، و به طور ساختگى اسلام را به زبان دارد ، از آلودگى به گناه خوددارى نمىكند ، و از اين عمل ناروا كه عمدا به رسول خدا صلَّى الله عليه و آله دروغ ببندد پروا ندارد ، اگر مردم بدانند چنين كسى منافق و دروغگو است از او حديث را نمىپذيرند و تصديقش نمىكنند ولى متأسّفانه آنان با خود مىگويند : اين شخص از اصحاب است و با رسول خدا صلَّى الله عليه و آله سابقهء صحبت داشته و آن حضرت را ديده و از او حديث شنيده است [ پس حديثش را از او مىپذيرند ، در صورتى كه از چگونگى حال او خبر ندارند ] و خداى تعالى از وجود منافقين به تو خبر داده بدان خبرها كه از منافقان است تو را با خبر ساخته ، و بدان وصفها كه از ايشان كرده چگونگى آنان را بيان فرموده است ، خداى عزّ و جلّ مىفرمايد : « چون آنان را ببينى پيكرها و ظاهرهايشان تو را به شگفتى وادارد ، و اگر سخن بگويند به گفتارشان گوش فرا دهى » اين منافقان پس از رسول خدا صلَّى الله عليه و آله هم چنان باقى بودند و خود را به سردمداران گمراهى و دعوتكنندگان به آتش دوزخ از راه نادرستى و نيرنگ و دروغ و بهتان نزديك ساختند تا اينكه مقام فرمانداريها را به آنان سپردند ، و آنان را بر گردهء مردم بار كردند ، و به وسيلهء آنان دنيا را به كام خود كشيدند و چپاول كردند ، مردم نيز پيوسته دنباله رو فرمانروايان خود و دنيا -

112