نام کتاب : علل الشرايع ( فارسي ) نویسنده : الشيخ الصدوق جلد : 1 صفحه : 107
وردت البقر كلَّها الَّا فرسا ( گاوها تمام داخل شدند مگر اسب ) ، در نتيجه بايد پذيرفت كه ابليس از جنس مستثنى منه يعنى « ملائكه » مىباشد . و امّا اين كه حسن بصرى گفت : هاروت و ماروت فرشته نبوده بلكه دو مرد درشت و سختى بوده از اهل بابل ، كلامى نادر و همان طورى كه گفته شد با نظريّه تمام مفسّرين مخالف مىباشد ، از اين گذشته فرموده حقّ تعالى در قرآن شريف كه فرمود : * ( وَما أُنْزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ ) * ( با فتح لام ) * ( بِبابِلَ هارُوتَ وَمارُوتَ ) * ( و آنچه به دو فرشته يعنى هاروت و ماروت در بابل نازل شد . . . ) كلام حسن بصرى را تكذيب مىنمايد . بنا بر اين مقاله حسن بصرى هيچ نفعى به حال شما نداشته و مىبايد آنچه را كه بىفايده است و حجّتى محسوب نشده ترك و رها نماييد ، زيرا در اين آيه تصريح شده است به اين كه هاروت و ماروت دو فرشته بودند نه دو انسان پس كلام حس بصرى در مقابل قرآن كه كلام الهى است بىاعتبار بلكه محكوم به كذب است . مقاله قائلين به افضليّت فرشتگان ايشان گفتهاند : مدح و ثنائى كه حقّ عزّ و جلّ در قرآن كريم از فرشتگان نموده بر همگان معلوم و روشن است و ستايش خداوند از فرشتگان در حدّ و مرتبه اى است كه ايشان را از ساير مخلوقات منهاض و اعلى قرار داده است و اگر نبود مگر همين يك آيه كه در ذيل نقل مىشود همانا كافى بود و با آن تفضيل فرشتگان بر انبياء و حجج صلوات الله عليهم ثابت مىگشت و آن آيه اين است : * ( بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ ، لا يَسْبِقُونَه بِالْقَوْلِ وَهُمْ بِأَمْرِه يَعْمَلُونَ ) * ( بلكه ايشان جملگى بندگان مقرّب خدا بوده كه هرگز پيش از امر خدا كارى نخواهند نمود و هر چه كنند به فرمان او نمايند ) . مقاله قائلين به افضليّت انبياء و حجج عليهم صلوات الله ايشان فرمودهاند : ما اگر بخواهيم آيات قرآنى را كه دلالت دارند بر افضليّت انبياء و حجج عليهم صلوات الله بر جميع مخلوقات استقصاء و ذكر نماييم كلام به درازا مىكشد و ايجاز و اختصار ترك مىگردد و به نظر مىرسد كه حجج و براهين نظريّه اى كه اقامه كرديم و با آنها دردها شفا مىيابد و اشكالات برطرف مىشود كافى و شافى باشد . زيرا قبلا مراتب مخلوقات به حسب ترتيبى كه خداى عزّ و جلّ بين آنها قرار داده است را بيان كرده و گفتيم :
107
نام کتاب : علل الشرايع ( فارسي ) نویسنده : الشيخ الصدوق جلد : 1 صفحه : 107