با توجه به اين تعاريف روشن مى شود كه تجويد قرآن متوقف بر چند امر است :
الف . شناخت مخارج حروف .
ب . شناخت صفات حروف .
ج . شناخت احكامي كه از رهگذر ترتيب وتركيب حروف به دست مى آيد .
د . تمرين زبان وكثرت تكرار .
مى توانيم پس از مرور براين مطالب بگوئيم :
( تجويد درباره ء بعد صوتي حروف هجائي قرآني بحث مى كند ) .
موضوعات علم تجويد :
اين موضوعات عبارتند از امثال : مخارج حروف ، صفات حروف ، احكام ميم ساكنه ، احكام نون ساكنه وتنوين ، مد ، ادغام ، وقف ، ومانند آنها .
در ظل اين مطالب به نتايج زير مى رسيم :
1 . علم قرائت وعلم تجويد در بررسى شمارى از موضوعات - كه به ( اصول قرائي ) نامبردارند ، از قبيل :
احكام نون ساكنه وتنوين ، ووقف ، ، ادغام به هم مى رسند ونقاط مشتركي را از نظر بحث تشكيل مى دهند .
2 . علم قرائت از آنجهت از علم تجويد ممتاز ومتفاوت است ، چون به تنهايى راجع به موضوعاتي بحث مى كند كه معروف به ( فرش ) ويا ( فروع قرائي ) هستند .
3 . علم تجويد بدين لحاظ از علم قرائت ممتاز ومتفاوت مى باشد ، چون به تنهائى درباره ء مخارج حروف وصفات آن بحث وگفتگو مى نمايد .
وسرانجام مى توانيم در فرق ميان قرائت وتجويد بگوئيم : قرائت عبارت از تلفظ است ، وتجويد عبارت از اداء مى باشد .
نگارش اين مقدمه بر كشاف الفهارس در ساعت هفت وهفت دقيقه ء شب سه شنبه 22 بهمن ماه 1364 هجري شمسي ( شب آغاز هشتمين سال پيروزى انقلاب اسلامي ) مطابق اول جمادى الثانية 1406 هجري قمرى به پايان رسيد .
كتبه بيمناه الداثرة ، العبد المفتاق إلى ربه الغنى : السيد محمد الباقر الحسينى الطبرسي المازندرانى المدعو ب‌ ( الدكتور حجتى ) عفى الله عن جرائمه وآثامه وكفر عن زلاته وسيئاته بمحمد وآله الطاهرين .
والحمد لله وصلى الله على محمد وآله الطيبين .