چشمگير بود . در زمان امير المؤمنين على ( عليه السلام ) لغزش مردم در قراآت گسترش فزونترى يافت كه آنحضرت ، شاگرد خود ابى الاسود دؤلى را براى تأسيس قواعدى براى اعراب قرآن فراخواند . آنگاه در زمان عبد الملك بن مروان ، حجاج بن يوسف ثقفي كه والى أو در عراق بود براى نقطه گذارى قرآن همت گماشت ، واين كار به دست نصر بن عاصم ليثى ، ويحيى بن يعمر عداونى - كه هر دو به سال 90 ه‌ . ق از دنيا رفتند - انجام گرفت . وايندو از دانشمندان مشهور واز نحويين وقراء موثق به شمار مى رفتند .
در كتاب شرح ما يقع فيه التصحيف والتحريف از ابى احمد عسكري آمده است :
( روايت شده كه سبب انگيزه ء نقطه گذارى ، يعنى پياده كردن اعراب در قرآن اين بود كه مردم در گذشته حدود چهل واندى سال تا زمان خلافت عبد الملك بن مروان ، قرآن كريم را در مصاحفى قرائت مى كردند كه طبق رسم الخط مصحف عثماني نگارش شده بود ، آنگاه تصحيف ولغزش در قرائت رو به ازدياد نهاد ودر عراق گسترش يافت . حجاج بن يوسف ثفقى از كتاب درخواست كرد براى اين حروف متشابه وهمانند با يكديگر [ از قبيل باء ، وتاء وثاء وياء . . وامثال آنها ] علامات ومشخصاتي را وضع وابتكار نمايند ) ( 1 ) .
كار اين علماء به نقط وشكل - يعنى نقطه گذارى قرآن به منظور ارائه ء اعراب ونيز نقطه ها وعلامات حروف متشابه - محدود بود ، بودن اينكه هيچگونه دگرگونى در شكل كلمه ايجاد كرده باشند . بنابراين آن كلماتي كه ميان رسم الخط آن ، وروايت مربوط به قرائت آن اختلاف وجود داشت به همان حالت نخستين مصاحف امام باقى ماند . وبراى شناخت قرائت چنين كلماتي همواره به روايت وكتب مربوط به رسم الخط قرآن مراجعه مى شد . مانند ( جائ = جيئى ) ( 2 ) در مصحف مكه ، و ( لااذبحنه ) ( 3 ) با افزودن الف اول در تمام مصاحف .
اين كار نيز به خاطر حزم واحتياط انجام گرفت تا مجالي براى ايجاد دگرگونى در قراآت به وجود نيايد .
چنين به نظر مى رسد كه نقط وشكل ، واعجام - كه اولى ودومى به معنى نگارش مسخصات اعراب ، وسومى به معنى رفع ابهام از راه نقطه گذارى حروف متشابه ويا نگارش ويژه أي براى تشخيص حروف متشابه مى باشد - تابع روش اهل منطقه أي بود كه مصحف بدانجا فرستاده شد ، ونيز تابع قرائتي بود كه از فرستادگان عثمان فراگرفته بودند .
پس از نقط وشكل واعجام مصاحف ، مرحله ء استنساخ مصاحف با رنگهاى مختلف فرا رسيد ، به اين معنى كه مصحف را طبق يكى از قراآت سبع با رنگ خاصى مى نگاشتند ، وقراآت ديگر را با رنگى ديگر تا ميان آنها تفاوتى به وجود آيد ، چون ديدند كلمات قرآن پس از پياده كردن نقط وشكل واعجام صرفا پذيراى يك قرائت است و نمى تواند قابل انعطاف باشد ( 4 ) .
پس از آنكه كار اهل مغرب - در نگارش قرآن - بر طبق روايت حفص استقرار يافت ، قراآت حفص را با مركب سياه مى نوشتند ، وقراآت ديگر را با رنگ سرخ كتابت مى نمودند ( 5 ) .
چاپ قرآن اولين چاپ قرآن كريم در مصر - مطابق قواعد رسم الخط قرآن - به سال 1308 ه‌ . ق از سوى شيخ ( استاد ) رضوان بن محمد مخللاتى انجام گرفت ( 6 ) .
وپس از آنكه پاره أي از زمينه هاي اختلاف ، در نگارش آن پديد آمد از سوى لجنه أي كه وزات فرهنگ مصر